Bush is voor Europa nu al man van het verleden

Tegen een vertrekkend president ben je aardig als hij op bezoek komt. Of je negeert hem, zelfs als het de Amerikaanse president Bush is.

Martijn Roessingh

In naam was er gisteren een topconferentie van de Europese Unie en de Verenigde Staten, maar aan de EU-kant van de tafel zaten de reguliere vertegenwoordigers. De Amerikaanse president Bush sprak met de voorzitter van de Europese commissie Barroso en met buitenlandcoördinator Solana. De enige Europese regeringsleider was Janez Jansa, premier van Slovenië. Hij hoorde daar te zitten, want zijn land is EU-voorzitter.

Tijdens zijn eerste reis naar Europa, in 2001, ontmoette Bush in Gotenburg alle Europese staatshoofden en regeringsleiders, die daar voor hun eigen top bijeen waren. Talloze demonstranten gingen tegen hem te keer. Zeven jaar later laat vrijwel geen Europeaan een traan om zijn aanstaande vertrek en lijken zelfs de demonstranten hem te negeren.

Bush doet deze week buiten Slovenië alleen West-Europese landen aan. In Italië en Frankrijk treft hij met Berlusconi en Sarkozy bevriende regeringsleiders, in Duitsland en Groot-Brittannië met Merkel en Brown wat sceptischer personen. De paus en Noord-Ierse leiders zijn de andere gastheren.

Een EU-diplomaat vatte het tegen het Duitse blad Der Spiegel als volgt samen: „Eerlijk gezegd, de EU-VS top wordt alleen gehouden omdat hij nu eenmaal gepland stond. Natuurlijk zijn er terreinen waarop mogelijk samengewerkt kan worden, zoals klimaatbescherming. Maar iedereen kijkt al naar de periode na Bush.”

Zeker nu de Democratische voorverkiezingen maandenlang de geur van ’verandering’ hebben verspreid, wachten de Europeanen liever januari volgend jaar af dan nog te proberen zaken te doen met Bush. „Ik verwacht geen dramatische aankondigingen tijdens deze reis”, bevestigde ook Bush’ veiligheidsadviseur Stephen Hadley, vlak voor het vertrek van Bush naar Europa.

De belangrijkste thema’s waarop de Europeanen verandering verwachten zijn Guantánamo Bay en de strijd tegen klimaatverandering. Ze willen sluiting van de basis op Cuba, die het imago van het Westen als verdediger van mensenrechten veel schade heeft berokkend. Bush gaat dat niet doen, zijn opvolger naar alle waarschijnlijkheid wel. Zowel de Democraat Obama als de Republikein McCain zijn voor sluiting.

Ook ten aanzien van de strijd tegen opwarming van de aarde valt van de regering-Bush weinig meer te verwachten. Nadat de Amerikaanse president vorig jaar tijdens de G8-top in Duitsland internationale initiatieven zei te steunen, blijkt hij bij concrete onderhandelingen nog steeds weinig toeschietelijk. Gisteren zei Bush nog wel een klimaatakkoord mogelijk te achten voor het aflopen van zijn termijn, maar vermoedelijk is hij de enige met die hoop.

Op veel andere vlakken zullen de verschillen van aanpak tussen de EU en de VS niet verdwijnen. De ruzie over Irak tussen Washington en het ’oude Europa’ – zoals toenmalig defensieminister Rumsfeld West-Europa omschreef – is gesust, maar het probleem is de wereld niet uit. Datzelfde geldt voor de vraag hoe hard Iran aangepakt moet worden en welke strategie in Afghanistan werkt.

Op handelsvlak is het zeker bij winst van de Democraat Obama de vraag of het aantal conflicten zal verminderen. Zijn achterban is minder voor vrijhandel dan de Republikeinen, en de VS-kritiek op Europese afscherming van de markt, bijvoorbeeld op landbouwgebied, zal ongetwijfeld luid blijven klinken.

De Europese landen weten dat en gaan er niet vanuit dat na januari 2009 de VS en de EU volledig eensgezind zullen zijn. Maar na zeven roerige jaren met Bush, wacht iedereen op een nieuwe start, en zwaait de vertrekkende president opgelucht uit met vriendelijke woorden.

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2022 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden