'Bush is niet in valstrik terroristen getrapt'

Alles wijst erop dat een Amerikaanse aanval op Afghanistan nabij is. Wij bepalen het moment, zegt president Bush. Maar zijn tegenstanders zullen niet stil zitten.

AMSTERDAM - De Amerikaanse minister van defensie Donald Rumsfeld is vertrokken naar het Midden-Oosten. De Britse premier Tony Blair bezoekt Oman en Pakistan. Dat zijn berichten die de wereld van de analisten doen opschrikken. Denktanks, defensie-experts en journalisten proberen ze te interpreteren om het antwoord te vinden op de vraag: wanneer en waar wordt er aangevallen.

Voorlopig geen actie, meldt de een: de VS zullen nooit iets ondernemen als hun minister van defensie niet in het land is. Rumsfeld en Blair gaan de laatste plooien glad strijken, roept een ander, als ze terug zijn gaat het gebeuren. Allemaal afleiding, denkt een volgende, vanavond nog slaan de VS toe.

De werkelijkheid is natuurlijk dat er op grond van deze berichten geen peil te trekken valt op wat er staat te gebeuren. Dat is ook nadrukkelijk de bedoeling: de door de Verenigde Staten geleide coalitie wil de terroristen en regimes die hun de hand boven het hoofd houden vooral in het onzekere laten waar en wanneer zij een militaire actie ondernemen.

Maar toch valt er wel wat zeggen over de verschillende opties en het moment van uitvoering, uitgaande van de mogelijke doelen van de Verenigde Staten, en, niet te vergeten, Bin Laden en zijn al-Kaida-organisatie.

Denktanks als Stratfor (www.stratfor.com) en Afghanistan-kenners als de journalist Achmed Rashid concluderen dat de VS tot nu toe verstandig opereren. Wat wilden de terroristen bereiken? Ze hoopten op een rampzalig scenario. Hun onvoorstelbare terreurdaden moesten een zodanige verwarring scheppen dat de amper ingewerkte president George Bush in het wilde weg om zich heen ging slaan: aanvallen op diverse Arabische staten, Irak, Libië, Afghanistan. De islamitische wereld zou in opstand komen tegen de VS en de door hen gesteunde regimes in het Midden-Oosten (en daarbuiten: Pakistan, Indonesië).

Om hun doelen te bereiken proberen zij, aldus de analyses, de verwarring te vergroten door te strooien met aanwijzingen over vervolgacties, en sporen van daders in alle richtingen. Dat moest de verleiding groter maken militair op te treden tegen verschillende landen, het opsporingsapparaat volledig overbelasten, en tegelijk de paniek in het Westen vergroten.

Bin Laden werd overduidelijk geëtaleerd met het oogmerk de VS diep Afghanistan in te lokken, om hen vervolgens te bestrijden zoals vroeger de Sovjets. In buurlanden (Pakistan, Centraal-Aziatische staten) en verderop (Saoedi-Arabië en diverse Golfstaten) stonden bevriende groepen klaar om aanslagen te plegen op de Amerikanen die daar een strijdmacht proberen op te bouwen. Ten slotte moesten regimes in moslimlanden met een wankele basis worden gedestabiliseerd: Egypte, Pakistan en Indonesië, om de VS te dwingen daar in te grijpen.

VERVOLG OP PAGINA 5

Eerst Bin Ladens al-Kaida, dan het Taliban-bewind

Aanvalsplan

VERVOLG VAN PAGINA 1

Alomvattend doel was, menen de analisten: de VS zo overbelasten, thuis en op diverse plekken in de wereld, dat zij niet meer effectief kunnen optreden. Daarna is het zaak de chaos alleen maar te vergroten.

Washington is er niet ingetrapt. Bush nam de tijd en koos voor een stapsgewijze strategie. Eerste doel: Bin Laden en zijn al-Kaida uitschakelen, en het Taliban-regime dat de terroristen onderdak biedt. Een volgend doel kan zijn ook andere staten aan te pakken die het terrorisme blijven steunen: Irak.

Maar eerst dus Afghanistan. Wanneer dan en hoe? Om met het laatste te beginnen, een conventionele oorlog waarbij het land wordt bezet, is ideaal- maar niet uitvoerbaar; de Russen weten daar alles van. De Amerikanen lijken te hebben gekozen voor een optie waarbij met minimale inzet een maximaal effect wordt bereikt.

In eerste instantie is de jacht geopend op terroristen in Afghanistan. De jagers zijn commando's (de VS hebben toegegeven dat zij die hebben ingezet, maar dat kan misleiding zijn). Die moeten terroristen lokaliseren en tegelijkertijd doelen voor een aanval op de Taliban identificeren. Ze krijgen ondersteuning van een beperkte troepenmacht en luchtsteun, vanuit de Centraal-Aziatische buurlanden in het noorden, mogelijk Pakistan, en vanaf vliegdekschepen. Die strijdmacht is nu ongeveer op plaats van bestemming, en kan elk moment worden ingezet.

Het tweede doel is het ten val brengen van het Taliban-regime. Een hoofdrol daarbij is voor het Afghaans verzet. En de Afghaanse koning Zahir Shah zal in stelling worden gebracht om de grootste bevolkingsgroep, van Pasjtoens, waarop de Taliban steunt, te verzoenen met de andere etnische groepen. Op die manier kan er wellicht een brede coalitie komen die de VS 'uitnodigt' te hulp te schieten.

Wanneer komt dan dé aanval? ,,Wij bepalen het moment'', heeft president Bush verklaard. Het lijkt raadzaam ruim de tijd te nemen, jaren, ook om te verzekeren dat er een stabiel Afghaans bewind komt. Maar te vrezen valt dat de tegenstanders niet stil zullen blijven zitten: zij zullen er alles aan doen om delen van hun bovengeschetste strijdplan uit te voeren, of nieuwe zetten doen. Dat leidt tot de conclusie dat de Amerikanen misschien toch maar snel moeten toeslaan als zij zeker weten dat zij de al-Kaida-organisatie nu een zware slag kunnen toebrengen.

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2021 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden