Bush en Musharraf ongemakkelijke bondgenoten

(Novum/AP) - In november 1999, toen George Bush campagne voerde voor het presidentschap, kon hij geen antwoord geven op de vraag wie de nieuwe leider van Pakistan was geworden. Na 11 september 2001 werd Pervez Musharraf een cruciale, maar uiteindelijk frustrerende bondgenoot in de oorlog tegen het moslimterrorisme en stond hij naast Bush in diens toespraak tot de inwoners van New York voor het Waldorf Astoria.

Musharraf wekte met zijn keuze voor de Verenigde Staten de woede op van veel Pakistanen, vooral in de autonome grensgebieden. Hij stelde daarnaast Washington teleur doordat hij er niet in slaagde Al-Qaida en de Taliban in Pakistan op te rollen en in te tomen. Hij beloofde democratische hervormingen, maar het was uiteindelijk zijn dictatoriale optreden dat hem zijn ambt kostte.

Bush noemde hem 'de onontbeerlijke man', zegt Bruce Riedel, een voormalig adviseur van drie presidenten die momenteel verbonden is aan de onafhankelijke denktank Brookings Institute. Riedel stelt dat Bush zich uiteindelijk ook realiseerde dat Musharraf zijn beloften niet kon waar maken, maar dat dit besef veel te laat bij de Amerikaanse president daagde. "Bush was zeer traag zich te realiseren dat hij door Musharraf was misleid of dat Musharraf niet op zijn taak berekend was", aldus Riedel.

Bush en Musharraf, die in Pakistan in relatie met 'Bush' wel spottend 'Mush' wordt genoemd, zagen zichzelf als aanpakkers, die niet al te veel last wilden hebben van omslachtige besluitvormingsprocedures. Ondanks hun hechte relatie was het evenwel eerder een verstandshuwelijk dan een huwelijk uit passie.

Bush had iemand nodig die voor hem het terroristische gevaar uitschakelde. Hij maakte Musharraf ook het hof omdat de generaal de reputatie had Pakistan de broodnodige stabiliteit te kunnen geven.

Musharraf reageerde positief op de avances van Washington, omdat hij geloofde daarmee de steun van de Pakistaanse seculiere elite te kunnen verwerven. Die elite gaat ervan uit dat Pakistan het beste is gediend met 'Allah, het Leger en Amerika', zoals de Pakistaanse ambassadeur in de VS, Husain Haqqani, het onder woorden bracht.

Na verloop van tijd leed zowel Bush als Musharraf onder de relatie. Bush kreeg verwijten dat hij de andere kant uitkeek als Musharraf de democratische regels aan zijn laars lapte. Musharraf werd verweten een marionet van Washington te zijn.

Toen Musharraf in november 2007 de noodtoestand afkondigde, de grondwet opschortte en onafhankelijke rechters van het hooggerechtshof naar huis stuurde, bracht hij Bush in grote verlegenheid. De Amerikaanse president kon niet anders dan eisen dat de noodmaatregelen voor de verkiezingen van februari opgeheven moesten zijn. Maar hij bleef zijn bondgenoot steunen.

Critici van Bush zeggen dat die steun veel te lang duurde. "President Bush en vicepresident Dick Cheney steunden een in diskrediet geraakte dictator, waardoor ons vermogen om met de nieuwe regering samen te werken wordt ondermijnd", meent senator John Kerry, voorzitter van de subcommissie buitenlandse betrekkingen van de Senaat voor Zuid-Azië en het Midden-Oosten.

Ook na het aftreden van Musharraf bleef het oordeel van het Witte Huis mild. Anderen zijn harder in hun conclusies. "Hij probeerde dubbel spel te spelen door op te treden tegen bepaalde terroristische doelen, maar in het algemeen de terrorische invloed in zijn land te laten groeien (...) Hij voerde campagne voor democratisering en organiseerde frauduleuze verkiezingen om aan de macht te blijven", stelt Riedel.

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2021 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden