Burgers verzetten zich tegen akkoord

Op papier is Macedonië op weg naar vrede na een halfjaar van gevechten tussen regeringstroepen en Albanese rebellen van het Nationale Bevrijdingsleger (UCK). Maar de praktijk blijkt weerbarstiger. De etnisch-Macedonische bevolking van het land ziet het akkoord als een dictaat van de internationale gemeenschap en verzet zich.

TETOVO - ,,Dit is ons allerlaatste wapen'', zegt Dejan (25) en hij wijst naar een gekanteld autowrak, wat stenen en een paar stalen platen. Ervoor zit een groepje oudere vrouwen. Geen voertuig komt langs deze 'burgerblokkade' in Tetovo (Noordwest-Macedonië). Honderd meter verderop kijken Macedonische politiemannen toe van achter hun zandzakken. Ze grijpen niet in.

Met hun blokkade willen de inwoners van de wijk Drenovac1 zes buurtgenoten terugkrijgen. Die werden, volgens hun zeggen, veertig dagen geleden ontvoerd door Albanese 'terroristen'. Sindsdien hebben de buurtbewoners niets meer van hen vernomen.

Ook elders voeren burgers actie. Enkele honderden woedende demonstranten blokkeerden dit weekeinde het parlementsgebouw in de hoofdstad Skopje. De regering heeft zichzelf uitgeleverd aan de Albanese 'terroristen' en de Navo, luidde hun voornaamste grief. De behandeling van het vredesakkoord werd daarop gestaakt door parlementsvoorzitter Stojan Andov, een gekend nationalist. Hij weigerde verder te vergaderen, zei hij, omdat Albanezen in Noord-Macedonië de terugkeer verhinderde van verdreven Macedonische vluchtelingen. Pas na druk vanuit de Navo, die dreigde met terugtrekken, ging Andov door de knieën: het parlement komt vandaag weer bijeen.

Maar burgers zullen blijven proberen de agenda te bepalen. Want niet alleen het parlement werd geblokkeerd en niet alleen in Drenovac werd een barricade opgeworpen. Al enkele maanden geleden bestormde een menigte demonstranten het parlementsgebouw. In het dorp Tabanovce sloten leden van het 'Macedonische Wereldcongres' enkele dagen geleden de hoofdweg naar de Servische hoofdstad Belgrado af. Bij Blace belette een groep burgers de doorgang naar en vanuit Kosovo. Allemaal onder hetzelfde motto: de vluchtelingen moeten kunnen terugkeren. En overal klinkt: de regering is onder druk van Navo en EU gezwicht voor het 'Albanese terrorisme'.

En iedere keer loopt het vredesakkoord grote risico's. Albanese acties leiden tot vertraging van de parlementaire behandeling en dat kan er weer toe leiden dat het UCK de inlevering van wapens staakt. ,,Zonder goedkeuring door het parlement van de eerste fase van het akkoord zal er geen tweede fase van ontwapening zijn'', dreigde een UCK-commandant gisteren tegenover het persbureau Reuters.

Maar de regering grijpt niet in. Bij elke blokkade kijken met kalasjnikovs bewapende politiemannen toe. Premier Georgievski probeert zo zijn gram te halen op de internationale gemeenschap, beweren kwade tongen. Iedereen weet dat hij bepaald niet geporteerd is van de internationale bemoeienis. Als de minister-president de militaire middelen had gehad, zou hij het UCK het liefst tot de laatste man Macedonië uit hebben geschoten. Maar van daadwerkelijke frustratie van het vredesproces door de regering zelf zijn tot nu toe geen bewijzen.

Bij de wegblokkade in Tetovo ontkent Dejan stellig hulp te hebben gekregen van welke autoriteit dan ook. ,,Dit protest is juist ook een protest tegen de regering,'' zegt hij. ,,Die heeft tot nu toe niets gedaan om de zes ontvoerden vrij te krijgen. Ze laten ons stikken.'' Er zijn meer redenen om dat te vinden, gaat Dejan verder. ,,Al zeker twee jaar voordat de gevechten uitbraken, waarschuwden bergbeklimmers dat ze bewapende mannen in zwarte uniformen hadden gezien. En wat zei de politie? Dat zijn jagers. Jagers met kalasjnikovs zeker.''

Aan het eind van de straat getuigt een uitgebrande auto van de ontvoering. De woning van een van de ontvoerden is volledig uitgebrand. ,,Molotovcocktail'', geeft een voorbijganger als verklaring. Om de hoek begint een Albanese wijk. Dit was, en is eigenlijk nog steeds, de frontlinie. Het UCK en de regeringstroepen lagen hier neus-aan-neus tegenover elkaar. Geen huis is onbeschadigd, de stank van vuilnis en dode dieren is overweldigend. Een oudere Albanese man klautert over een hoop puin. ,,Hoe we verder moeten in deze stad? Ik weet het niet. Maar we moeten. De Macedoniërs zijn onze buren.''

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2019 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden