Burgeroorlog dreigt in Venezuela

Een legerhelikopter vliegt boven een demonstratie tegen Maduro. Beeld EPA

Latijns-Amerika was met het aflopen van de Colombiaanse burgeroorlog op weg om een oorlogsvrije regio te worden, maar met de situatie in Venezuela lijkt het continent een nieuw burgerconflict te krijgen.

De polarisatie in Venezuela is zo ernstig dat de oproepen tot dialoog steeds theoretischer klinken. Minstens 120 mensen zijn al omgekomen bij demonstraties en de confrontaties worden almaar bloediger.

Een onheilspellend teken is dat kaartenmakers al druk bezig zijn met het aanmaken en updaten van een zogeheten livemap van Venezuela. Deze vrijwilligers proberen conflicten in de wereld inzichtelijk te maken met behulp van interactieve kaarten, zoals die van Syrië, Irak, Libië en Jemen. De livemap van Venezuela wordt nu per uur bijgehouden.

Legerbasis bestormd

Niet alleen president Nicolás Maduro en de oppositie staan tegenover elkaar, ook hun (gewapende) aanhangers. De Maduro-regering deelt wapens uit aan de zogeheten colectivos, een burgermilitie, bestaande uit rabiate Maduro-aanhangers. Omgekeerd zijn ook oppositieaanhangers bezig zich te bewapenen. Dit weekend bestormde zelfs een groep oppositieleden een militaire basis. De actie mislukte, en eindigde in de dood van minstens twee van de rebellen.

De oppositie hoopt vooralsnog eerder op een coup dan op een gewapend conflict met de regering. Oppositieaanhangers zien het liefst dat de generaals Maduro afzetten, zoals ze dat in 2002 deden met Hugo Chávez. Deze coup mislukte echter, waarna Chávez de legermacht liet vervangen door vertrouwelingen. Maduro gaat ervan uit dat hij onder de militairen hetzelfde vertrouwen geniet als zijn voorganger, en dat zij voor hem door het vuur gaan.

Militairen in onmogelijke positie

De kans op muiterij neemt echter toe naarmate de protesten heviger en bloediger worden. Niets is zo fnuikend voor het moreel van soldaten als schieten op de eigen burgers. Een Venezolaanse militair legde vorige week aan persbureau Reuters het dilemma van de strijdkrachten uit: "Als we het regime niet verdedigen, zijn we verraders en betekent dat het einde van onze carrière. En als we het regime verdedigen, worden we tot volksvijanden verklaard."

Misschien wel het ergste scenario is wanneer beide partijen voor de helft hun zin krijgen, waarbij het ene deel van het leger de regering steunt en het andere de oppositie. In dat geval is een succesvolle coup vrijwel uitgesloten omdat de militairen niet eensgezind zijn. Daarnaast kan Maduro niet regeren met een leger dat geen bevelen opvolgt. Dan dreigt niet alleen verdere economische verlamming en wanbestuur, maar ook een nieuw bloedig conflict op het Amerikaanse continent.

Lees ook:

Klopjacht op opstandelingen in Venezuela

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2019 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden