Burger de baas in 'veinkolonie'

Ontwerpers trekken deze maanden langs de Rabo-banken in Drenthe en Groningen om de bewoners de plannen voor de veenkoloniën te laten zien. Kan er straks nog gevist worden?

Een weids uitzicht, bloeiende aardappelvelden en een prachtige zonsondergang. Deze parels van de veenkoloniën mogen van Fie Schrage (69) uit Kalkwijk, een landweg aan de rand van Hoogezand, niet verdwijnen. Toch staat de voormalige boerin niet negatief tegenover veranderingen. Van de geasfalteerde weg voor haar huis maakt ze dagelijks gebruik.

,,Waar nu de heg staat, was vroeger het diep. Dat is in 1967 gedempt, toen ze met de herverkaveling van de veenkoloniën bezig waren.'' Bij het zien van de inmiddels metershoge bomen langs de weg lacht ze. ,,Mijn zoon heeft nog geholpen met het aanplanten van de eerste boompjes.''

Voor velen vormen de veenkoloniën een gebied van onschatbare waarde, voor anderen zijn ze saai en kaal. Vroeger werden ze gebruikt voor het winnen van turf, tegenwoordig vooral voor akkerbouw. Veel jongeren trekken weg, omdat er geen werk is. Anderen blijven er juist wonen om te genieten van rust en ruimte.

Alex van de Beld is leider van het team dat in opdracht van de Stichting Innovatie Veenkoloniën aan de slag ging met het ontwerpen van een toekomstig woonscenario. En juist rust en ruimte moeten volgens hem worden gebruikt voor een omslag in het gebied.

Samen met ontwerpbureau Scape uit Rotterdam en Dékan uit Groningen ontwierp Van de Beld, werkzaam bij Onix-architecten in Groningen, 'Veinkolonie Het Oneindige Dorp'. ,,Het idee voor een lang opgerold lintdorp komt voort uit de lintbebouwing die we aantroffen in de veenkoloniën. Met goede wegen en het versterken van kwaliteiten als rust en ruimte kunnen bewoners van het oneindige dorp pionieren op betaalbare grond'', aldus Van de Beld. Het dorp kent geen strenge regels, de bewoners kunnen via een soort zelfbestuur hun woonomgeving zelf beheren en onderhouden.

Voor de medewerkers van natuur- en milieucentrum De Heemtuin in Muntendam zorgen betere fietspaden en zitbankjes al voor een grote verandering in de veenkoloniën. Maar de 35-jarige Susanne Zwaneveld, activiteitencoördinator van het centrum, ziet wel brood in het ontwerp van Van de Beld. Vooral zijn nieuwe waterwegen trekken haar aandacht. ,,Water zorgt voor meer recreatie en trekt misschien wel meer jeugd naar de nieuwbouwwijken'', aldus Zwaneveld, die best begrijpt waarom veel jongeren nu vaak wegtrekken. ,,Ik vond die kale vlakten vroeger zelf ook maar saai.''

Door het aanplanten van nieuw bos en het graven van nieuwe waterwegen wil het team van Van de Beld de woonomgeving van de veenkoloniën aantrekkelijker maken. Zo zal Kiel-Windeweer, nu nog een klein lintdorp te midden van een grote kale vlakte, in 2050 aan de rand van een groot bos liggen. Een 200 meter breed kanaal tussen het dorp en de plas van Veendam biedt plaats aan drijvende villa's en moet zorgen voor meer recreatie.

Of de vissers langs het Kieldiep hier blij mee zullen zijn valt nog te bezien. Tijdens debatavonden in het gebied kunnen ze tot het najaar reageren op de vier toekomstvisies voor de veenkoloniën, die gisteren in Veendam werden gepresenteerd.

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden