Burgemeestersverkiezing Londen: moslim versus multimiljonair

Sadiq Khan van de Britse Labourpartij kijkt naar zijn opponent in de Londense burgemeestersverkiezing, conservatief Zak Goldsmith. Beeld reuters
Sadiq Khan van de Britse Labourpartij kijkt naar zijn opponent in de Londense burgemeestersverkiezing, conservatief Zak Goldsmith.Beeld reuters

De één moslim, de ander half Joods. De één kind van een naaister en een buschauffeur, de vijfde van acht kinderen, die tot zijn 24ste op een stapelbed heeft geslapen en werkte als jurist. De ander multimiljonair van adellijke komaf die zijn middelbare school - het chique Eton College - niet afmaakte, getrouwd met een erfgename van de rijke Guinness- en Rothschildfamilies. De twee belangrijkste kandidaten bij de burgemeestersverkiezingen die Londen morgen houdt, konden niet verschillender zijn.

De twee belangrijkste kandidaten bij de burgemeestersverkiezingen die Londen morgen houdt, konden niet verschillender zijn.

Toch zijn er ook onverwachte overeenkomsten. Conservatief Zac Goldsmith (41) en Labour-man Sadiq Khan (45) zijn beiden parlementariër en tegen een derde baan voor vliegveld Heathrow vanwege extra luchtvervuiling. Ze willen allebei Londen betaalbaar houden voor de inwoners, meer woningen bouwen en meer investeren in openbaar vervoer en veiligheid. Ook verrassend: Tory Goldsmith wil van Londen de 'groenste stad ter wereld' maken.

De zoon van de naaister en de buschauffeur heeft de meeste bestuurservaring. In zijn campagnevideo is hij passagier in een bus die Londen doorkruist: "Mijn vader zou zo trots geweest zijn als hij had meegemaakt dat ik minister van transport werd." Dat was in 2009. Khan werd toen de eerste moslim met een ministerpost. In 2005 was hij al opgevallen bij zijn werk als parlementariër toen hij verkozen werd tot 'nieuwkomer van het jaar'.

Dogwhistle politics
Voor velen in de multiculturele metropool van 8,6 miljoen inwoners, onder wie ruim één miljoen moslims, kreeg de campagne een nare bijsmaak toen Goldsmith begon zijn tegenstander aan te vallen op zijn geloof en Pakistaanse afkomst. Bij aanslagen op 7 juli 2005 kwamen 52 Londenaren om en sindsdien zijn meerdere aanslagen verijdeld. Goldsmith schreef zondag in de Mail on Sunday een artikel met de opmerking dat als Khan wint, er een partij de stad in handen krijgt die denkt dat terroristen haar vrienden zijn. De krant plaatste daarbij een grote foto van de op 7/7 verwoeste bus.

Al vaker legde de multimiljonair een link tussen Khan en terrorisme of gevaar, bijvoorbeeld door hem 'radicaal' te noemen. "Dat van een moslim zeggen is spelen met vuur", reageerde Khan. Maar Goldsmith hield aan en kreeg eind april zelfs bijval van premier Cameron. Ze verwijten Khan dat hij vaker ergens sprak waar een extremistische prediker ook het woord kreeg. Daarna doken overigens beelden op waarin deze inmiddels uitgewezen Sulaiman Ghani ook met Conservatieve politici, onder wie Goldsmith, praat.

Het op afkomst en religie gebaseerde campagne voeren van Goldsmith, zonder expliciet discriminerende uitspraken te doen, heet in het Engels 'dogwhistle politics'. Richard Nixon en Ronald Reagan werden er in de VS president mee omdat zij met hun gecodeerde taal een potentieel aan racistische blanken naar de stembus trokken, die precies wisten dat de kandidaten eigenlijk 'steuntrekkende en criminele' Afro-Amerikanen bedoelden zonder het woord 'zwart' te gebruiken.

undefined

Wanhoopspoging
Goldsmith loopt in de peilingen permanent behoorlijk achter op Khan. Critici doen de strategie van Goldsmith af als een wanhoopspoging om stemmen te halen, omdat hij in de peilingen permanent behoorlijk achterloopt op Khan. Er doen nog tien andere kandidaten mee.

Groot-Brittannië heeft een grote gemeenschap Indiërs en Pakistanen. De twee landen zijn aartsvijanden en ook dat verschil probeerde Goldsmith aan te wakkeren. Tienduizenden Indiase Londenaren kregen een folder waarin hij zijn betrokkenheid met India uiteenzette en tegenstander Kahn desinteresse verweet. De boodschap: een 'Paki' kan nooit goed voor Indiërs zorgen. Website The Daily Sikh reageerde verontwaardigd om de veronderstelling dat elke Indiër zo simpel zou denken. Goldsmiths beweerde liefde voor Bollywoodfilms bleek beperkt, toen hij desgevraagd geen enkele acteur kon noemen. Hij benaderde ook de Tamils: Khan zou uit zijn op hun geld, door het invoeren van een 'belasting op familiejuwelen'.

Morgen zal blijken hoe de kiezers reageren. Een kwart zei eind april nog niet te weten op wie te stemmen. Khans reageerde op Goldsmith's 'hatelijke campagne' en zwoer 'de Britse moslim te worden die extremisten bestrijdt'. "Dat heb ik mijn hele leven al gedaan", aldus Kahn.

Ook andere lokale verkiezingen

Inwoners van Londen kiezen morgen niet alleen een nieuwe burgemeester, als opvolger van de bekende burgemeester Boris Johnson. Ze kiezen ook een gemeenteraad. Kiesgerechtigden uit Schotland, Wales en Noord-Ierland kiezen een nieuw parlement. Engelse kiezers uit 124 gemeenten kiezen een nieuwe gemeenteraad. Redelijk nieuw, sinds 2012, is het stemmen voor de hoogste politiefunctionaris in 41 districten binnen Engeland en Wales, met uitzondering van Londen. Deze persoon heeft de bevoegdheid om een korpschef aan te stellen, zo nodig te ontslaan en een beleidsplan samen te stellen. Al deze verkiezingen staan los van het Brexit-referendum op 23 juni.

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2021 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden