Burgemeesters rekken hun functie op

Benoemde burgemeesters hebben steeds vaker een actief politieke rol.

Meer dan een kwart van de burgervaders staat niet langer boven de partijen, maar neemt een zware portefeuille voor zijn rekening. ’Gerommel met de democratie’, menen deskundigen.

Jaren was het gebruikelijk dat een burgemeester, immers benoemd door de kroon, zich opstelde boven de partijen. Hij was verantwoordelijk voor orde en gezag en externe betrekkingen. Uit onderzoek van Trouw blijkt dat in de periode 2002 tot 2006 burgemeesters van meer dan een kwart van de gemeenten de verantwoordelijkheid voor economische zaken, onderwijs of gezondheidszorg op zich had genomen. Deze trend breidt zich uit naar grote gemeenten. Na de afgelopen gemeenteraadsverkiezingen besloten de besturen van Haarlem en Eindhoven de burgemeester ook verantwoordelijk te maken voor de post van economische zaken.

„We zien al enige jaren de inmenging van burgemeesters toenemen”, zegt A. Konijnenberg van de Nederlandse vereniging voor Gemeenten (VNG). „Economische zaken is bij uitstek een post die winnaars en verliezers kent”, zegt bestuurskundige A. Krouwel. „De burgemeester zou zich daar in principe verre van moeten houden.” Ook Krouwel ziet dat burgemeesters zich steeds nadrukkelijker politiek profileren. „In Amsterdam zat de burgemeester de college-onderhandelingen voor. Hij bepaalde daar het te voeren beleid in zijn gemeente. Aan zulke signalen kun je zien dat burgemeesters steeds meer naar zich toe trekken.”

Jaap van den Berg, onderzoeker bij het aan de Partij van de Arbeid gelieerde Centrum voor Lokaal Bestuur, noemt een burgemeester met politieke verantwoordelijkheid ’gerommel met de democratie’. „Burgemeesters kunnen officieel niet ter verantwoording worden geroepen door de raad”, zegt hij. Krouwel vult aan: ,,De gemeenteraad kan net als bij een wethouder na een fout het vertrouwen in de burgemeester opzeggen, maar er is een grotere drempel om dat te doen.”

Ook voor de burgemeester zelf is het onwenselijk om een te grote verantwoordelijkheid te dragen, zegt H. Aardema, die in opdracht van het ministerie van binnenlandse zaken onderzoek deed naar gevallen burgemeesters. „Het is wenselijker dat een burgemeester zich opstelt als de bindende factor, boven de partijen.”

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2021 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden