Burgemeester Onno Hoes stapt op

Onno Hoes, burgemeester van Maastricht, kondigde vandaag zijn vertrek aan.Beeld ANP

"De stad worstelt enorm met de gevolgen van een zeer omstreden perspublicatie, en die worsteling kan ik de stad, zijn bestuur en mijzelf niet langer aandoen", laat hij weten in een verklaring. De Burgemeester van Maastricht heeft om die reden aangekondigd te vertrekken. Hoes blijft aan tot er een nieuwe burgemeester is.

De Maastrichtse burgemeester kwam vorige week opnieuw in opspraak, nadat een man privéberichtjes die hij en Hoes uitwisselden voor en na een date, op internet zette. Beelden van het afspraakje gaf de twintigjarige man aan de media. "Die jongen zocht contact via Twitter en heeft Hoes in de val gelokt. Maar Hoes is ook op de berichten ingegaan zonder dat hij wist met wie hij te maken had. Dat vind ik tamelijk roekeloos", zegt Bernt Schneiders, voorzitter van het Nederlands Genootschap van Burgemeesters (NGB) en burgemeester van Haarlem. "Reageren op een anoniem contact maakt kwetsbaar: het kan zo maar een valletje van criminelen zijn. Als burgemeester ben je voor veel dingen verantwoordelijk, onder meer voor de openbare orde. Je hebt dus veel contact met de politie. Als een burgemeester zich dan inlaat met de verkeerde mensen, ben je chantabel en dan heb je de poppen helemaal aan het dansen."

Hoes laat weten dat hij ontsteld is dat zijn privéleven moedwillig en schaamteloos publiek is gemaakt. Hij bereidt met een advocaat stappen voor tegen de mensen die verantwoordelijk zijn, aldus de verklaring. "Ik zal er voor strijden dat een bestuurder niet vogelvrij wordt verklaard en er een zeker privédomein blijft. Ik zal daarom de rechter vragen in dit conflict tussen privé en publiek een uitspraak te doen."

Het gaat niet over kleinburgerlijkheid
Volgens Schneiders moet iemand met een publieke functie - en zeker een burgemeester - zich ervan bewust zijn dat veel mensen iets van hem willen. "Daarom moet je niet zomaar op een openbare uitnodiging ingaan. Hoes was bovendien al gewaarschuwd door de gemeenteraad."

Een burgemeester leeft in een glazen huis. Iedereen houdt je in de gaten. Kortom: iemand met zo'n functie heeft zich gewoon te gedragen, vindt Schneiders. Zaken waar de meerderheid van de gemeente aanstoot aan neemt, moet je als burgemeester niet doen. Ook al is het geen wettelijke norm. Anders krijg je tweespalt in de stad, en dat past niet in het streven naar verbinding. Daarbij doelt hij natuurlijk niet op de seksuele geaardheid van een burgemeester, zegt Schneiders. "Met bekrompen en kleinburgerlijke opvattingen hoeft een burgervader geen rekening te houden. De vraag is wel: hoe uit je als burgemeester je geaardheid?"

"Alle zaken die afbreuk doen aan het onbesproken gedrag van een burgemeester, zoals in blote buik op een datingsite staan, tasten zijn gezag aan. Een burgemeester moet het vooral hebben van gezag, en minder van zijn formele macht. Ten koste van alles zal hij zijn gezag dus moeten koesteren. Er mag nooit een discussie ontstaan over jou als persoon. Toen Guusje ter Horst als toenmalig burgemeester van Nijmegen een keer moest blazen bij een alcoholcontrole, bleek dat ze twee glazen wijn had gedronken. Dat zorgde toen voor veel ophef, terwijl ze, geloof ik, wel binnen de wettelijke norm bleef. Een burgemeester hoeft helemaal geen saaie, grijze muis te zijn. Eruditie en humor zijn juist een pre. Wel vinden veel mensen het prettig als je binnen de lijntjes blijft. Je bent niet voor niets eerste burger."

Een jaar geleden werd naar aanleiding van een affaire met een zogenoemde toyboy in de gemeenteraad al afgesproken dat Hoes de stad niet meer in verlegenheid zou brengen.

Verlinde: dit grijpt me naar de strot
Albert Verlinde, ex-partner van Hoes en presentator van RTL Boulevard, laat weten dat het vertrek hem veel pijn doet. "We zijn 22 jaar samen geweest en ik ben nog steeds hartstikke goed bevriend met Onno. Dit raakt me ongelooflijk, het grijpt me naar de strot", aldus Verlinde, die tot halverwege oktober een relatie met Hoes had. Verlinde: "We leiden nu ieder ons eigen leven, maar zeker gisteren en eergisteren hebben we veel contact gehad. Het zijn moeilijke dagen geweest."

Vertrek Hoes was niet nodig

Voor de PvdA in Maastricht was het vertrek van burgemeester Onno Hoes niet nodig. "Wat de PvdA betreft was dit besluit onder deze omstandigheden niet noodzakelijk", laat de fractie woensdag weten in een reactie.

"De manier waarop het privéleven van de burgemeester naar buiten is gebracht, vindt de fractie schandalig en onacceptabel. Bestuurders worden op deze manier vogelvrij verklaard en dat zet onze democratie onder zeer zware druk. De PvdA Maastricht neemt zeer nadrukkelijk afstand van dergelijke praktijken", staat in een verklaring.

Burgemeester ben je 24 uur per dag
Andere partijen denken daar anders over. "Dit is het beste besluit wat Hoes had kunnen nemen, voor de stad, de raad en hem als mens", zegt SP-fractievoorzitter John Gunther. "Dat iemand hem dit via de media geflikt heeft, is natuurlijk een ramp. Maar als burgemeester leef je in een glazen huis. Je moet oppassen dat je niet je eigen vensters ingooit."

Burgemeester ben je 24 uur per dag, en Onno Hoes zag dat onvoldoende in. Dat is volgens hoogleraar Arno Korsten de oorzaak van het vertrek van de burgemeester van Maastricht. "Hij dacht dat zijn privétijd zijn privétijd was. Daar heeft hij zich op verkeken. Het heeft de waardigheid van zijn burgemeesterschap en de reputatie van de stad aangetast."

Het vertrek is een compromis tussen de burgemeester en de gemeenteraad, denkt Korsten, emeritus hoogleraar bestuurskunde aan de Universiteit van Maastricht. De Limburgse Commissaris van de Koning heeft volgens Korsten bemiddeld. "Men vond het welletjes, al blijft de vraag hoe breed hij de steun was weggevallen in de raad. Er is immers niet gestemd", zegt Korsten. "Maar men zal achter de schermen wel geluiden hebben laten horen."

VVD: vertrek is zelfstandig besluit Hoes
Het besluit om te vertrekken was een zelfstandige beslissing van burgemeester Onno Hoes van Maastricht. Er is vanuit de gemeenteraad geen druk op hem uitgeoefend, zei fractievoorzitter Michel Severijns van de Maastrichts VVD-fractie. "De gemeenteraad heeft het besluit bij de burgemeester neergelegd. Het was zijn beslissing", aldus Severijns.
De VVD is bedroefd over het besluit, maar heeft ook begrip. "Het is moeilijk geworden."

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden