Burgemeester Nagasaki raakte open zenuw

Als burgemeester van Nagasaki was hij zo populair dat hij drie keer werd herkozen. Maar hij was ook het mikpunt van haat, omdat hij de keizer van Japan medeverantwoordelijk stelde voor de gruwelen tijdens de Tweede Wereldoorlog.

De Japanse miljoenensteden Nagasaki en Hiroshima waren in augustus 1945 het doelwit van Amerikaanse atoombommen, om het keizerrijk tot overgave te dwingen. Of dat zware middel echt nodig was, staat nog altijd ter discussie. Maar Japan greep de nucleaire hel aan om zich vooral als slachtoffer van de oorlog te presenteren, in plaats van agressor. Hiroshima en Nagasaki ontvangen nog altijd graag vele bezoekers die hun leedwezen komen betuigen.

Toen Hirohito, de vader van de huidige keizer, in 1988 op sterven lag en het land al half in de rouw was, maakte burgemeester Hitoshi Motoshima van Nagasaki zijn gewraakte opmerking. Een communistisch gemeenteraadslid vroeg hem zijn mening over de verantwoordelijkheid van de keizer. "Na lezing van verscheidene verslagen uit het buitenland en op grond van mijn eigen ervaringen als militair, meen ik inderdaad dat de keizer verantwoordelijkheid droeg voor de oorlog", zei hij tot ontsteltenis van vooral rechts, dat grote demonstraties tegen hem op touw zette.

Zijn eigen Liberaal-Democratische Partij eiste dat hij zijn woorden terugnam, maar hij weigerde. Tien jaar later rakelde hij weer opwinding op. In een interview noemde hij de atoombommen "een van de twee ernstigste misdaden tegen de menselijkheid in de 20ste eeuw, samen met de Holocaust". Toch, zei hij, "Japan heeft niet het recht om de atoombom te bekritiseren".

De burgemeester kreeg permanente politiebescherming. Toen hij daar genoeg van had, en weer gewoon over straat ging, werd hij in 1990 door een ultranationalist in de rug geschoten. Motoshima overleefde het en bleef tot 1995 burgemeester.

Hitoshi Motoshima werd geboren op 20 februari 1922 in Nagasaki, Japan. Daar stierf hij op 31 oktober 2014.

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2019 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden