Burgemeester die niet flexibel is struikelt het eerst

De komende jaren zullen steeds meer burgemeesters voortijdig moeten aftreden. Zeker als ze weinig flexibel van aard zijn.

Dat concluderen de onderzoekers Arno Korsten en Harrie Aardema, die in opdracht van het ministerie van binnenlandse zaken onderzochten hoe het kon dat de afgelopen vijf jaar 36 burgemeesters het veld moesten ruimen. Dat zijn er, op 460 gemeenten, niet eens zo veel, maar het ministerie vermoedt toch een probleem. Dat komt omdat het ook verneemt van burgemeesters die niet tot vertrek worden gedwongen, maar stilletjes de aftocht blazen. Zij melden zich bijvoorbeeld ziek.

De afgelopen jaren leek het alsof steeds vaker een burgemeester het veld moest ruimen. Zo sneuvelden twee burgemeesters achter elkaar in Delfzijl, verloor Den Helder zijn ervaren burgemeester, ging de eerste burger van Zaanstad weg om een liefdesrelatie met de gemeentesecretaris en vertrokken ook de burgemeesters van Urk en Wassenaar.

’Het burgemeestersambt staat onder druk, doordat het zich bevindt in een fase tussen die van de benoemde en de gekozen burgemeester’, aldus de onderzoekers. Burgemeesters die moesten aftreden, voelden zich vaak ’vogelvrij’, omdat de raad geen vertrouwen meer in ze had en ze ook niet konden terugvallen op steun van de kiezers. Toch is dat niet de hoofdreden waarom burgemeesters moesten vertrekken. Het lag meestal aan henzelf, omdat ze te star of eigenwijs waren.

Alle vertrokken burgemeesters waren ouder dan 50 jaar. ’De burgemeesters konden hun eigen zwaktes en sterktes slecht inschatten. Ze hadden ook geen sterke kwaliteiten om zich te bezinnen of het eigen gedrag aan te passen’, staat in het gisteren verschenen rapport, gebaseerd op ruim honderd gesprekken met afgetreden burgemeesters en mensen uit hun omgeving. De burgemeesters zeiden over hun eigen handelen dat ze het ’zo nu eenmaal doen’. Dat, vaak gecombineerd met een ruzie-achtige gemeenteraad, lijkt fataal.

Burgemeesters zouden vooraf beter moeten worden geïnformeerd over de sfeer in de gemeente waar ze aantreden, stelt het rapport. Zo zouden ze video-opnamen van de raad moeten zien. Op het persoonlijke vlak lijkt het erop dat burgemeesters die zich ’verbindend’ opstellen de meeste kans hebben om te overleven. Het genootschap van burgemeesters gaat volgend jaar meer cursussen aanbieden waarin ook ervaren burgemeesters dat nog kunnen leren.

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2021 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden