Bunzl houdt geslaagd pleidooi te blijven zoeken naar paradijs

16 t/m 18/4 Amsterdam-Noord (Festival over 't IJ); 15 t/m 17/6 Amsterdam (Bellevue). Ook volgend seizoen.

Enkele jaren terug vestigde hij zich in Amsterdam met zijn groep Cloud Chamber. Inmiddels is de samenstelling van deze groep geheel veranderd, maar Bunzls streven naar interdisciplinair danstheater met een samengaan van dans, opera, drama, film, revue en beeldende kunst is gebleven.

Ron Bunzl is ook een homo historicus. Verwonderlijk is het dus niet dat deze transatlanticus vanwege Christopher Colombus' ontdekking van de Caraibische Eilanden en ZuidAmerikaanse kust, 500 jaar geleden, een produktie maakt die 'Borderline Rendezvous' heet. Bunzl draait andersgezegd de rollen om: ging de man die waarschijnlijk in het getto van Genua werd geboren en met de Portugese gouverneursdochter van Madeira trouwde, via de zilverlingen van Isabella van Castilie op zoek naar het Paradijs ten oosten van Jeruzalem, Ron Bunzl zocht de 'borderline' van zijn passie vanuit de andere richting. Ook hij wil op de woelige baren van de podiumgrenzen overschrijden, in een poging greep te krijgen op zijn verlangens.

Toneelknecht

Zijn produktie wordt gespeeld door vijf Europese dansers, een Amerikaanse acteur en een Engelse zanger, terwijl Bunzl zelf als toneelknecht fungeert. Behalve in de door de Katholieke Inquisitie bijgewerkte scheepsannalen van Columbus (1492) heeft hij ook inspiratie gevonden in de vermaarde tekeningen en geschriften van Saul Steinberg, de joodse kunstenaar die in 1942 het land der dromen bereikte en achter het Vrijheidsbeeld een onverwachte nachtmerrie aantrof.

Colombus' paradijs is veranderd in een waanzinnige, historieloze cultuur, vol opportunisme, verderf, discriminatie, waar elke dag Valentijnsdag wordt gespeeld. De engel in het zwart, die als de Stella Maris en Heilige Maagd Columbus' passie belichaamt (Micheline Gykiere) en tegelijkertijd de lust voorstelt welke ook Columbus' tijdgenoot Botticelli verleidde om Simonetta Vespucci als Venus te schilderen, is in vierhonderdvijftig jaar een vamp met platinablonde pruik geworden. Botticelli's Godin in het schuim van de golven rond Columbus' schip (de Sancta Maria) werd een filmpje van een pin up, die uitdagend haar schouderbandje ophaalt en de geverfde lippen tuit.

De wereld mag de laatste vijf eeuwen veel kleiner zijn geworden, nog even en het rendez-vous van culturen is voorbij en een vlammenwerper-circusartiest zal de oceaan in een vuurzee doen veranderen. Kortom, 'Borderline Rendezvous' is volgeperst met symbolen, iconografie en metaforen: voer voor kunsthistorici. Liefhebbers van deze variant op Bob Wilsons Theatre of vision komen hier zeker aan hun trekken. Zowel het sobere decor met fraaie attributen van Tom Schenk als de lichtontwerpen van Bernd Wouthuyzen dwingen bewondering af.

Fascinerend

Meer moeite had ik met de timing in de montage van zang, tekst en beweging. Brian Galliford is een uitstekend zanger met een prachtige diepe stem, en de collage van muziekstukken van Jose Luis Greco, Alfred Schnittke, Gavin Bryars en anderen is fascinerend en functioneel. Maar in combinatie met de vier dansers als Paradise Lost-figuren die tevergeefs een deur willen openen, gaat de vereiste vaart verloren. Ook de uitstekende Skipp Grizzell, de lezer/radio-omroeper, kan dat niet verhelpen. De choreografie, bedoeld als smeerolie in deze machine, blijkt als zandstrooisel te werken. De bewegingen missen spanning en de rol van de Engel schreeuwt om spitzen.

Vooral in het tweede deel, waarin Colombus zich steeds meer als een inquisiteur op SS-laarzen ontpopt, krijgt de dansactie meer vaart. Dan pas wordt de angst voelbaar dat de individuele gedrevenheid van de Renaissance in deze tijd tot collectieve stuurloosheid is vervallen. Bunzl verzet zich daartegen met alle middelen die het theater rijk is. Zijn pleidooi voor het romantische verlangen om te blijven zoeken naar Columbus' paradijs levert een geslaagde, alleszins tot nadenken stemmende voorstelling op.

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2021 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden