Bulldozer Teeven is gewend aan winnen

Staatssecretaris van Veiligheid en Justitie Fred Teeven tijdens het debat in de Tweede Kamer over de zaak-Dolmatov.Beeld anp

De politieke toekomst van staatssecretaris Fred Teeven staat vandaag op het spel. Een profiel van de man die gewend is aan winnen.

"Hij heeft misschien niet zoveel charisma, maar wel inhoud", zei een regiovoorzitter van Leefbaar Nederland (LN) in 2002 over Fred Teeven. Het was een tijd waarin vrijbuiters in de politiek een podium voor zichzelf zagen. Tjakkaa-goeroe Emile Ratelband bijvoorbeeld, die binnen LN het gevecht met Teeven aanging. Het was ook de tijd van de stoet aan LPF-cowboys. Zij verdwenen. Teeven bleef.

Geen denker
Tijdens zijn eerste speech als lijsttrekker van LN zei Teeven: "Ik ben geen politicus, denker of boekenschrijver, maar een doener, iemand die altijd met zijn schoenen in het bluswater heeft gestaan.". In dat bluswater had Teeven een harde strijd uitgevochten met machtige criminelen als Johan V. ('de Hakkelaar') en Heineken-ontvoerder Cor van Hout. Teeven won.

De officier van justitie meldde zich in 2001 aan als lid van Leefbaar Nederland. Ineens was hij de nieuwe lijsttrekker. De oude lijsttrekker, Pim Fortuyn, had de partij met zijn gebruikelijke pathos verlaten. LN had behoefte aan een serieuze, degelijke en betrouwbare politicus.

Fred en zijn fractie
Dat bleek Teeven ook te zijn, maar een stemmentrekker was hij niet. Van de gedroomde vijftien zetels verzilverde hij er slechts twee zodat LN in de Kamer als snel bekend stond als 'Fred en zijn fractie'. Teeven viel in die roerige tijd op door zijn degelijke en doeltreffende bijdragen.

Binnen het partijbestuur maakte de eigenzinnige Teeven weinig vrienden. Dat resulteerde in een strijd tussen hem en het bestuur dat in Emile Ratelband de gedroomde lijsttrekker zag. Uiteindelijk ging de reeds lang van het politieke podium verdwenen Haitske van de Linden er met de buit vandoor.

Het oude nest
Teeven keerde terug naar zijn oude liefde; bestrijden van de zware criminaliteit. Hij richtte zich onder meer op oorlogsmisdadigers. Met succes. Zo kreeg Frans van Anraat zeventien jaar cel omdat hij in de jaren tachtig grondstoffen voor chemische wapens verkocht aan Saddam Hoessein.

Toch bleef de politiek hem trekken. In 2005 vulde hij de papieren in voor het lidmaatschap van de VVD, juist op het moment dat hij werkte aan een grote zaak tegen Willem Holleeder. "Het was een keuze tussen 'grote' en 'grotere' uitdagingen", zei hij in 2006 over zijn keuze dilemma Tweede Kamer of Holleeder. "Ik wil dingen veranderen in de maatschappij en dat kan niet als officier. Het heeft ook te maken met ambitie, je grenzen aftasten.''

Die grotere uitdaging voor Teeven was de portefeuille veiligheid, waarop meer VVD'ers aasden. Docters van Leeuwen bijvoorbeeld, de oude baas van Teeven toen die nog officier van justitie was. Weer won Teeven. Het VVD-bestuur plaatste hem boven Van Leeuwen op de lijst, die woedend de partij verliet.

Rutte vs Verdonk
In diezelfde tijd ontbrandde tussen Mark Rutte en Rita Verdonk een strijd om het lijsttrekkerschap. Teeven koos partij voor de laatste. "Ik ken haar persoonlijk en Rutte niet", verklaarde hij. "Dat was het belangrijkste argument, eigenlijk. Ik wil me niet profileren als 'rechtse' VVD'er, als iemand van de harde lijn."

Toch zei hij in 2007 ook: "Op het gebied van strafrecht ben ik echt een rechtse jongen. Dan heb ik meer op met het slachtoffer dan met de dader. Van mij mogen verdachten ook best voor de tweede keer worden berecht als na hun vrijspraak nieuwe bewijzen opduiken. Maar op het gebied van civiel recht, zoals familierecht, huwelijk, echtscheiding, adoptie en dergelijke ben ik een liberaal in hart en nieren."

Staatssecretaris, geen verrassing
Nadat het kabinet Balkende IV viel en de VVD de verkiezingen van 2010 won, koos premier Mark Rutte voor Teeven als staatssecretaris van Veiligheid en Justitie. Geen verrassing. "In korte tijd wist de justitiewoordvoerder zijn onderwerpen - aanpak van georganiseerde misdaad, terrorismebestrijding, tbs-problematiek - praktisch te monopoliseren," schreef Trouw over zijn optredens in de Kamer.

Samen met minister Ivo Opstelten zorgde hij voor een zero tolerancebeleid op het ministerie. Lik-op-stuk, poten af van agenten en ambulancepersoneel, een pleidooi om het openbaar ministerie buiten de rechter om straffen op te laten leggen aan inbrekers en vandalen, het duo presenteerde zich als hét boegbeeld voor het rechtse beleid van VDD, CDA en gedoger PVV.

Na de val van Rutte I bleef het duo Opstelten/Teeven in tact. De no-nonsense houding bleef dezelfde, al wekte deze soms wrevel, zoals in september vorig jaar toen een insluiper na een vechtpartij met bewoners kwam te overlijden. "Een inbrekersrisico", aldus Teeven.

Verlangen naar Leers
Onder Rutte II wordt zijn portefeuille aangevuld met immigratie en asielzaken. Een lastige uitbreiding, vol met politieke en maatschappelijke gevoeligheden. "Een stoere man met een snoeihard rechts profiel op immigratie en asiel. De SP houd haar hart vast", zegt Kamerlid Sharon Gesthuizen. D66'er Gerard Schouw: "Het zou zomaar kunnen dat mensen over een half jaar terugverlangen naar Gerd Leers. Die deed tenminste nog een poging om een menselijk gezicht aan het beleid te geven."

Vandaag vecht 'de bulldozer' voor zijn politieke bestaan in het debat over de dood van Aleksandr Dolmatov, een zaak die hem zeer raakt. "Hij is het gewend dat mensen tegen hem zijn,'' zegt CDA-Kamerlid Madeleine van Toorenburg vandaag in het AD. "Daar ligt hij niet één seconde wakker van. Maar als je zijn integriteit ter discussie stelt, vliegt hij tegen het plafond.''

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden