Bukowski-fans houden vol dat de brave, oude man nog steeds in de goot ligt

AMSTERDAM - Bier, Wodka en Wijn. Getekende gezichten. Lang haar overheerst, net zoals de geur van jointjes. De mannen in spijkerbroek en tamelijk stoer. De vrouwen niet minder macho, maar zeer vrouwelijk. Logisch: misschien komt Hij zo wel binnen stappen. Ieders Held. En ieders bewijs dat het leven anders kan zijn dan het lot van een loonslaaf.

Na vieren wenden, bij ieder geluid van de deur, alle hoofden zich richting ingang. Tevergeefs. Charles Bukowski treedt sinds 1979 niet meer op. Niet omdat de schrijver en dichter de pest heeft aan lezingen, maar meer vanwege zijn gezondheid. Hoewel zijn boeken de indruk wekken dat hij voor niets en niemand bang is, is de werkelijkheid anders. "Een boom van een kerel . . . Maar ontzettend verlegen" , vertelt zijn Nederlandse vertaalster Susan Janssen. "Voor een lezing giet hij zich eerst helemaal vol. Anders durft hij het podium niet op. En dat is niet meer zo gezond als je al zeventig bent geweest."

Vanwege zijn komende tweeenzeventigste verjaardag en de pas verschenen vertaling 'Aantekeningen van een vieze, oude man', trekken vertaalster Suzan Janssen, dichter Adriaan Bontebal en organisator/ fan Louis Behre de komende twee maanden door het land. In Nederland werd zondag het spits afgebeten in koffieshop Siberie. Behre: "Speciaal voor deze avond is een drankvergunning aangevraagd. Zonder drank naar Bukowski kijken, dat is te lullig!"

Dubbelgangers

Het Amsterdamse Siberie staat blauw. In de koffieshop lopen exacte dubbelgangers van Bukowski rond. Een beetje groezelig, flinke groeven in het gelaat en drank in de hand. De geur wordt plots zwaar geparfumeerd als Xaviera H. haar entree maakt. Als voor iedereen duidelijk wordt dat Bukowski echt niet in levende lijve aanwezig zal zijn, volgt er een run op de bar. Voorzien van drank is het optreden van Adriaan Bontebal nog wel te doen. Bontebal heeft hetzelfde probleem als zijn idool: bloednerveus staat hij op het podium. De Haagse dichter draagt een aantal door hem vertaalde Bukowski-gedichten voor. Andere Nederlandse vertalingen bestaan er niet. "Niemand heeft toch interesse in vertaalde poezie?" , luidt de verklaring van Susan Janssen.

Zenuwachtig

Gelukkig houdt Bontebal het kort. Janssen heeft meer voer voor de fans. Zij heeft Hem echt ontmoet. Okee, het was in 1980. Maar de lezers van Bukowski weten dat het een heldendaad is om bij de schrijver te durven aanbellen. "Ik was doodzenuwachtig. Omdat hij in die tijd geen sterke drank meer dronk, had ik de beste witte wijn die ik in heel Los Angeles kon vinden meegebracht. Tien flessen" , lacht Janssen. Haar bezoek eindigde op Bukowski's sofa. Een lichtelijk jaloers gesis gaat door de zaal.

De aanwezige fans zijn allen echte fans. De meesten hebben alles van Bukowksi gelezen. Behre: "Het is vreemd. Mensen die nooit lezen vallen als een blok als zij eenmaal een boek van Bukowski hebben gezien. Maar ja . . . Hij spreekt hun taal. In korte zinnen geeft hij heel beeldend weer wat hem zoal bezighoudt."

De onderwerpen van de Amerikaanse schrijver zijn dan ook universeel: drank, gokken en vrouwen. En alle drie de onderwerpen zijn zowel door Bukowski geliefd als gehaat. Susan Janssen: "Amerikaanse vrouwen snappen niet dat ik, als vrouw, Bukowski wil vertalen. Maar hij is tenminste eerlijk. Hij schrijft op wat heel veel mannen over vrouwen denken. Wat is daar nu zo erg aan?"

Janssen ergert er zich af en toe aan dat de schrijver altijd in verband wordt gebracht met drank. Ook in de twee video's, die vertoond worden tijdens de Bukowski-bijeenkomsten, spelen de meeste scenes zich af in drankwinkels. Janssen: "Iedereen denkt dat hij nog net zo leeft als hoe hij zichzelf beschrijft in al zijn boeken. Niet dat hij helemaal niet meer drinkt. Maar hij is inmiddels wel een beetje een brave huisvader geworden."

Volgens Janssen hebben de tien jaren dat Bukowski in de goot leefde zoveel bij hem losgemaakt, dat hij daar al zijn ideeen uit put voor zijn boeken. "Hij schrijft altijd over de tijd dat hij nog van het ene naar het andere baantje, vrouw of woning ging. Maar daar is hij na een maagbloeding in 1955 al mee gestopt."

"Na die tijd ging hij pas schrijven. Eerst allerlei gedichten, die gepubliceerd werden in kleine Amerikaanse poezieblaadjes. Vanaf 1968 had hij een column in een undergroundblaadje in Los Angeles 'Open City'. Dat zijn de korte verhalen die in 'Aantekeningen van een vieze, oude man' staan. Voor hem begon toen het echte schrijversleven, zijn eerste roman 'Postkantoor' werd uitgebracht. Gebaseerd op de tijd dat hij als postsorteerder 's nachts in Los Angeles op het postkantoor werkte."

Film

Later werd Bukowski ook bij het grotere publiek bekend, nadat een filmmaker in Amerika besloot om 'Barfly' te maken. Met in de hoofdrollen Fay Dunaway en Micky Rourke werd het leven van Bukowski zichtbaar. Wat de lezer al zo'n beetje bedacht had, werd plotseling werkelijkheid. Een leven op het randje, en vaak zwaar in de goot. Maar dan wel doorspekt met nog enige hoop.

"Dat positieve is ook een reden dat veel mensen hem zo graag lezen" , verklaart Behre. "Iedereen wil weten of hij het volhoudt om aan de onderkant van de maatschappij te blijven drijven. Niet dat hij zo nog leeft. Ook al maakt hij zijn imago nog waar. Susan en ik zijn de enige twee mensen in Nederland die met Bukowski corresponderen. In een brief vroeg ik hem om naar Nederland te komen. Zijn antwoord was Bukowskiaans: ik werd verrot gescholden."

Grinniken

In Siberie leest Susan Janssen "het mooiste" verhaal voor uit 'Aantekeningen van een vieze oude man'. De zaal grinnikt als aan het eind blijkt dat Bukowski zich weer eens te pakken heeft laten nemen door een 'echte' vriend. De meesten kenden het verhaal al. Maar het blijft leuk, een pijpela vol mensen die allemaal op hetzelfde wachten: wanneer stort Bukowksi in. Want dan wordt het ook voor zijn fans duidelijk waar de grens ligt.

Nog te zien: 25 maart Den Haag Het Paard, 3 april Groningen Vera en 25 april Utrecht Ekko. Charles Bukowski: Aantekeningen van een vieze oude man. Uitgeverij De Bezige Bij.

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2021 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden