Buitenlandse muziekpers juichend over Mahlerfeest, Haitink, Abbado èn Chailly

AMSTERDAM - Van de buitenlandse kranten toonden die uit Italië de grootste belangstelling voor het Mahler-feest dat in Amsterdam gegeven werd, mogelijk vanwege het optreden van drie dirigenten uit dat land. Alleen al voor de achtste symfonie onder leiding van Riccardo Chailly hadden zich acht Italiaanse kranten in de hoofstad gemeld, die zich in lovende artikelen uitlieten over het slotconcert.

Voor de New York Times was dit feest bovenal de triomf van Bernard Haitink. Criticus James Oestreich noemt de dirigent in zijn slotbespreking 'het hart van het feest'. Zijn optredens in het Concertgebouw wijzen er volgens de Amerikaan op dat Haitink “eindelijk op het niveau is gekomen om zich te klasseren als grootmeester.”

In een voorbeschouwing had de criticus zich afgevraagd of er nog wel grote Mahler-maëstro's over zijn na de dood van Bernstein die hij als dè vaandeldrager van de Mahler-traditie na 1945 ziet. Hij betwijfelde of Abbado, Muti en Rattle in staat zouden zijn de Mahleriaanse passie en angst op te roepen. En zou Haitink de intensiteit kunnen hervinden van zijn optreden met het Concertgebouworkest in de Newyorkse Carnegie Hall dertien jaar geleden? “Zo niet, dan is de dè boodschap van dit feest dat de erfenis van Mengelberg (. . . ) voor dood is blijven liggen.”

Haitink voegde, zo ervoer hij evenwel “flitsen van temperament en de wijsheid die bij gevorderde leeftijd hoort, toe aan zijn eerlijkheid en betrokkenheid.”

Ook de optredens van de andere topdirigenten overstegen de verwachtingen van de Newyorker. Hij vond Riccardo Muti's directie van de vierde symfonie geen openbaring, maar wel 'uiterst presentabel.' Uit Claudio Abbado's vertolking van de negende symfonie met zijn Berliner Philharmoniker bleek dat de Italiaan nog niet de 'volgehouden concentratie' had van Herbert von Karajan, zijn voorganger als chef, maar het einde was “verbluffend in zijn emotionaliteit.”

De Zevende Symfonie kreeg bij Simon Rattle en de Wiener Philharmoniker een 'ongebruikelijke samenhang'. De machtige uitroepen in de hoekdelen “werden op sensationele wijze uitgevoerd.” Zelfs Chailly, van wie Oestreich bij diens concerten in New York geen goede indruk had overgehouden, overtuigde hem met een 'verrukkelijke' eerste symfonie.

Voor een Newyorker die de “vulkanische, hemelbestormende grandeur” van Bernstein kent, kunnen de Mahler-concerten van het Concertgebouworkest op het eerste gezicht 'licht van gewicht' overkomen, schrijft de criticus, vanwege hun elegantie en helderheid. Maar bij nader inzien zijn zij “een overtuigend betoog voor het gebruik van verfijning en puurheid in Mahlers muziek”.

Van de Britse kwaliteitskranten schreef The Guardian het uitgebreidst, en zeer positief, over de concerten. Voor Andrew Clements was meer nog dan Haitink met de Derde Symfonie (“een vreemde, ruwe aangelegenheid”) of Riccardo Muti's “wandeling door de Vierde”, de vertolking van Abbado en de Berliners van de Vijfde “van de hoogst denkbare klasse”: “Het was het beste wat ik ooit in deze concertzaal heb gehoord, verrukkelijk gepresenteerd met solo-spel van het allerhoogste niveau.”

Stephan Moens van de Vlaamse krant De Morgen zwaait het feest ook alleen maar lof toe ('een volksfeest', 'een muzikaal evenement van wereldformaat'). Hij had wel moeite met het begin van de Vijfde met Abbado: “Het trompetsignaal komt nog zonder overdreven triomfalisme, maar dan viert Abbado even de teugels en het daarop volgende kabaal heeft meer te maken met effektjagerij dan met fijnzinnigheid.” De vertolking die Thomas Hampson gaf van Mahlers liederen was “één crescendo van emotie, dat je zonder woorden liet.”

De Vlaamse criticus bezag het feest tevoren ook als de kans voor Chailly om erkenning te krijgen als Mahler-interpreet: “Hij heeft in het begin van zijn ambtstermijn veel tegenkanting gekregen (. . . ) Mahler- en Concertgebouwpuristen moeten hem nog altijd niet.” En te oordelen naar de bespreking van de Eerste Symfonie heeft de chef-dirigent volgens Moens die kans ten volle aangegrepen. Over de finale: “Plots is er electriciteit in de zaal, de wereld houdt zijn adem in.”

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2021 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden