Buitenlandse media kijken naar Wilders

verkiezingen | De verkiezingen voor de Tweede Kamer kunnen ook in het buitenland op grote belangstelling rekenen. Voor veel media is het vooral de vraag wat Wilders doet.

Wie als lezer van een buitenlandse krant af en toe vluchtig wat koppen bekijkt, zou zomaar kunnen denken dat Geert Wilders op het punt staat de macht in Nederland over te nemen. Op de website van het internationaal georiënteerde tijdschrift Politico, dat vanuit Brussel over de politiek van de Europese Unie en zijn lidstaten schrijft, ging onlangs de meerderheid van de artikelen onder het kopje 'Nederlandse verkiezingen' zelfs over de PVV-leider.

Wilders draagt zelf ook bij aan deze belangstelling voor zijn persoon. Bij Nederlandse televisiedebatten of politieke programma's als 'Nieuwsuur', 'Buitenhof' en 'Pauw & Jinek' is hij vrijwel afwezig. De afgelopen weken maakte hij wel tijd vrij voor de Duitse publieke omroep en de Amerikaanse krant USA Today.

Buitenlandse correspondenten kwamen, net als veel Nederlandse journalisten, zelfs in groten getale naar de korte protestactie die Wilders samen met enkele PVV-Kamerleden en medewerkers vorige week voor de Turkse ambassade hield. Het aantal buitenlandse journalisten overtrof waarschijnlijk het aantal Nederlandse burgers dat zich bij de door Wilders georganiseerde 'demonstratie' aansloot.

De aandacht voor Wilders hangt deels samen met de verkiezingsoverwinningen van Donald Trump bij de Amerikaanse presidentsverkiezingen en de nee-stem bij het referendum over Brits lidmaatschap van de Europese Unie. Politico betitelde de PVV-leider bijvoorbeeld als 'de man die het Trumpisme heeft uitgevonden'. Een portret van de Nederlandse politicus legt uit hoe hij met gedoseerde controversiële uitlatingen de aandacht trekt. Op die manier kan hij campagnevoeren zonder een groot budget of partijleden die met folders de straat op gaan. Ook Donald Trump, die niet de kandidaat van het establishment binnen de Republikeinse Partij was, maakte veel gebruik van Twitter om zich rechtstreeks tot zijn volgers te richten en aandacht van de media te verkrijgen.

Populisme

De Nederlandse Kamerverkiezingen zijn vanuit internationaal perspectief ook de eerste in een reeks. Later in het jaar volgen stembusgangen in Frankrijk, Duitsland en mogelijk Italië. Volgens The New York Times kan de Nederlandse uitslag een indicatie zijn van het succes dat populistische rechtse partijen in de grote Europese landen boeken. De internationaal veel gelezen Britse zakenkrant Financial Times behandelt de Nederlandse stembusgang zelfs als eerste deel van een serie over opkomend populisme.

De buitenlandse belangstelling lijkt dan ook groter dan voorheen. Een woordvoerder van de gemeente Den Haag zegt dat twintig buitenlandse televisiezenders toestemming hebben gevraagd om 15 maart op of rond het Binnenhof te staan. Dat is een verdubbeling vergeleken met de Kamerverkiezingen van 2012. Toen ging het vooral om cameraploegen uit buurlanden, maar nu zijn ook grote internationale zenders als CNN en Al-Jazeera aanwezig. Daarnaast zijn er nog een tiental buitenlandse zenders die al hebben gezegd bij een stembureau in Den Haag te filmen, en onbekende aantallen journalisten van de schrijvende pers.

Een van de mensen die de Nederlandse verkiezingen volgt, is Duncan Robinson van de Financial Times. Als correspondent in Brussel volgt hij voor zijn krant het migratiebeleid van de Europese Unie, maar ook de Nederlandse politiek. "Sommige journalisten zagen de overwinningen van Trump en het Brexit-kamp niet aankomen. Daarom is het belangrijk om de aankomende verkiezingen in Europese landen goed in de gaten te houden."

Nederland kan daarbij een graadmeter zijn, denkt Robinson. "Verschillende trends van de afgelopen twintig jaar gebeurden als eerste in Nederland. Denk aan de 'derde weg' binnen de sociaal-democratie met Wim Kok, gevolgd door euroscepsis. Nu is het etnisch nationalisme interessant."

Dat identiteit een belangrijk verkiezingsthema is, valt ook de Deense freelance journaliste Annete Jorsal op. Ze spreekt Nederlands en werkt voor een aantal Deense kranten en televisiezenders. Ze ziet een parallel met Denemarken. "De afgelopen tien jaar hadden wij debatten over welke tien boeken, kunstwerken of historische gebeurtenissen in de canon van de Deense geschiedenis thuishoren. Nu zijn er vaak hoogoplopende discussies over de vraag wanneer iemand Deens is."

Tegelijkertijd verbaast Jorsal zich over de grote aandacht voor Wilders in Nederlandse en buitenlandse media. Ze wijst erop dat de rechts-populistische Deense Volkspartij bij de parlementsverkiezingen van 2015 21 procent van de stemmen haalde, maar minder aandacht trok. Wilders schommelt in peilingen nu rond de 15 á 16 procent. Daarmee verschilt hij niet veel van de Ware Finnen, een partij die in 2015 17 procent van de stemmen voor het Finse parlement haalde.

Uiteindelijk relativeren buitenlandse journalisten dan ook de populariteit en potentiële macht van Wilders. Ze wijzen er in hun artikelen op dat Nederland een coalitieland is en dat Wilders waarschijnlijk geen deel zal uitmaken van een toekomstig kabinet. Robinson vindt het belangrijk zijn lezers deze realiteit voor te houden. "Buiten Nederland schilderen journalisten en andere belangstellenden hem soms ten onrechte af als de nieuwe minister-president."

Toch blijft Wilders fascineren. The New York Times merkt bijvoorbeeld op dat Nederland op het eerste gezicht niet het land is waarvan je zou denken dat een populistische politicus succes kan boeken. De werkloosheidscijfers behoren tot de laagste in Europa.

Voor journalisten die hun lezers een breder beeld van Nederland willen geven, is Wilders dan ook geschikt als startpunt. De Financial Times schreef een artikel over D66 als tegenhanger van de PVV. "Graaf dieper in de campagne en je komt een paradox tegen: een centrum-liberale partij die overeenkomt met het internationale idee van Nederlandse tolerantie, staat op het punt zijn beste resultaat sinds begin jaren negentig te behalen."

Oude Pekela

Ook GroenLinks kan op belangstelling rekenen. De Britse krant The Guardian schreef een portret van Jesse Klaver onder de veelzeggende titel 'De Jessias: de progressieve Nederlander die het populisme probeert te keren'. The Guardian vindt het interessant dat iemand die pro-EU en pro-vluchtelingen is volle zalen tijdens bijeenkomsten met aanhangers trekt. Robinson deelt die belangstelling. "Klaver is een van de weinige, linkse leiders in Europa die succes boekt. Je kunt Nederland niet als een soort Wildersland zien."

Om te zien of dat Wildersland al dan niet bestaat, stuurde de Financial Times ook een van zijn verslaggevers naar Oude Pekela, de armste gemeente van Nederland. Simon Kuper, die als kind een tijd in Nederland woonde, komt in zijn artikel tot een aantal opvallende conclusies. "Het valt direct op dat Oude Pekela veel rijker oogt dan arme gemeentes in Groot-Brittannië of Frankrijk. Als dit het armste dorp is, dan staat Nederland er goed voor."

Kuper beschrijft een goed onderhouden openbare bibliotheek, sportverenigingen, fraaie huizen en een aanzienlijk hogere bijstandsuitkering dan Groot-Brittannië. Waar bewoners in het noorden van Engeland vaak vijandig tegenover de pers staan, zijn de Pekelders bereid hun verhaal te doen, merkt Kuper op. Ze laten hem zelfs binnen en bieden koffie aan.

De journalist beschrijft de spanning die er vorig jaar was rond een asielzoekerscentrum, en vraagt de Pekelders over hun opvattingen rond migratie. Die zijn tot zijn verbazing verrassend genuanceerd. Waar Geert Wilders de grenzen volledig wil sluiten, maken de mensen waarmee Kuper praat een onderscheid tussen mensen die voor oorlog vluchten en economische migranten. Dat geldt ook voor de drie geïnterviewden die zeggen op Wilders te gaan stemmen. Kuper: "Er zijn vast Pekelders die vinden dat de grenzen dicht moeten voor alle vluchtelingen. Ik was op zoek naar die mensen in de hoop hen in mijn artikel aan het woord te laten, maar ik kon er geen één vinden."

Hij komt dan ook tot een verrassende conclusie. "Het nieuwe internationale cliché is dat de elite naar het gewone volk in plekken als Oude Pekela moet gaan luisteren. Als de elite dat deed, zouden zij wel eens verbaasd kunnen zijn over wat ze horen."

undefined

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2021 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden