Buitenlandse investeringen dalen sterk; tijden van 'ongeremde globalisering' voorbij

Beeld REUTERS

Het dashboard van de wereldhandel telt vele metertjes. Een belangrijke daarvan staat flink in het rood. Vorig jaar daalden de buitenlandse investeringen door bedrijven wereldwijd met 23 procent van 1870 miljard in 2016 naar 1430 miljard dollar in 2017. Sinds de crisis van 2008 is die daling niet zo scherp geweest.

‘Zorgwekkend’ noemt secretaris-generaal van de Verenigde Naties António Guterres die cijfers in het World Investment Report van zijn handelsdienst Unctad. Het verscheen donderdag aan de vooravond van de G7-top. Deze vergadering van de groep van zeven rijke industrielanden zal worden gedomineerd door toenemend protectionisme en het handelsconflict tussen de Verenigde Staten en de andere zes: Groot-Brittannië, Frankrijk, Duitsland, Italië, Japan en Canada.

Niet alleen liepen vorig jaar de internationale fusies en overnames terug, ook kwamen er aanzienlijk minder plannen voor nieuwe projecten. De daling was het scherpst in ontwikkelde landen en de groep daar net onder. Maar de negatieve trend is vooral zorgwekkend voor ontwikkelingslanden, die de investeringen in 2016 al met 10 procent zagen dalen en zich vorig jaar niet herstelden. Deze landen kunnen haast geen industrie opbouwen zonder buitenlands geld.

Het rapport laat zien dat de tijden van ongeremde globalisering voorbij zijn. Bij de G7 van vorig jaar was het al een flinke schok dat de VS niet langer tegen protectionisme waren. De Amerikaanse minister van financiën Steven Mnuchin benadrukte toen in Berlijn het belang van ‘eerlijke handel’, oftewel zakendoen in wederzijds belang. Inmiddels weet de Europese Unie door de ingevoerde heffingen op Europees staal en aluminium wat de VS daarmee bedoelen.

Kennis

Bij directe buitenlandse investeringen nemen ondernemingen een bedrijf in een ander land over. Of ze kopen er een stuk grond en bouwen een fabriek. Als voorbeeld noemt Unctad Heineken, dat vorig jaar 35 miljoen dollar in Ivoorkust investeerde om er de bierproductie te verdubbelen.

Als het meezit, creëren bedrijven zo banen en brengen ze technologische kennis mee. Volgens de VS gebeurt ook het tegenovergestelde: Chinese bedrijven zouden in Amerikaanse bedrijven investeren om technologische kennis te stelen. Zoals chipproducenten of robotbouwers. De weerstand daartegen groeit, ook in Europa.

Dat de buitenlandse investeringen in de VS vorig jaar met 40 procent terugliepen, kwam niet alleen door strengere controles van de Amerikaanse overheid, maar ook door maatregelen van China zelf. Chinezen die wereldwijd miljarden willen spenderen aan hotels of filmmaatschappijen moeten voortaan eerst toestemming vragen in Peking. Europa kende vorig jaar eenzelfde daling als de VS. De grootste ontvanger van buitenlandse investeringen is nu Azië.

Van onzekerheid houden investeerders niet. Niet alleen de brexit remt hun enthousiasme. Ook de Amerikaanse sancties tegen Iran helpen weinig. De Franse autofabrikant PSA Group (Peugeot, Citroën) moet zich hierdoor plotseling terugtrekken uit twee fabrieken in Iran. Zulke verrassingen kunnen andere bedrijven ervan weerhouden de sprong naar onzekere markten te wagen.

Nederland was als investeerder in het buitenland de grootste daler: van 172 miljard dollar in 2016 naar 23 miljard dollar vorig jaar. 2016 was een piekjaar geweest door enkele overnames, zo kocht Shell het Britse gasbedrijf BG Group voor 53 miljard dollar. Nederland stond toen wereldwijd derde, nu vijftiende.

Economen weten het wel: werk samen zonder vs

Wat vinden economen wereldwijd van het beleid van de Amerikaanse president Trump? Ifo, een Duits instituut voor economisch onderzoek, vroeg het ze. Van de 913 geraadpleegde economen uit 120 landen verwacht 78 procent dat Amerikaanse invoerheffingen een negatief effect hebben op hun eigen land.

66 procent denkt bovendien dat de Amerikaanse heffingen Amerika zelf benadelen. De grootste verliezers zullen de opkomende markten in Azië, de VS en de ontwikkelde landen buiten de Europese Unie zijn, denken de experts. De EU zal minder schade ondervinden, verwachten ze. De beste reactie op de Amerikaanse heffingen is meer samenwerking met andere landen, vindt 68 procent. 21 procent noemt niets doen de beste optie. Slechts 2 procent pleit voor tegenmaatregelen.

Lees ook: De G7 in Canada legt de verdeeldheid van het Westen bloot

Op de agenda van de G7 staan meer banen en economische groei, meer gelijkheid tussen mannen en vrouwen, meer samenwerking tegen de klimaatverandering en samen bouwen aan een veilige wereld. Daar kan niemand tegen zijn, of misschien toch wel?

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2019 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden