Buitenlandse conflicten dicteren Ruttes agenda

Beeld anp

De wereld kwam deze zomer wel heel nadrukkelijk Nederland binnen. Elk oplaaiend conflict had gevolgen voor de binnenlandse verhoudingen. Premier Mark Rutte zal een groot deel van de Troonrede, die koning Willem-Alexander vanmiddag uitspreekt, voor die heftige zomer en de politieke gevolgen hebben gereserveerd.

Bijna tweehonderd Nederlanders werden op 17 juli slachtoffer van de burgeroorlog en de Russische inmenging in Oekraïne. De neergehaalde Maleisische Boeing MH17 bracht Nederland middenin het conflict met de opstandelingen in het oosten van Oekraïne. De gevolgen van de sancties tegen het Rusland van Poetin merken we inmiddels aan den lijve. Een enkele heethoofd eist zelfs dat het Nederlandse leger ter plekke de omgeving van het neergestorte vliegtuig zuivert van Russische separatisten.

De Islamitische Staat in Syrië en Irak heeft een grote aantrekkingskracht op een klein, maar groeiend aantal moslims in Nederland. Nederlanders vechten mee of willen meestrijden in de burgeroorlog in Syrië of meebouwen aan het IS-kalifaat in delen van Irak. Het Israëlisch-Palestijnse conflict, tenslotte, is al decennia oud, maar de zoveelste Gaza-oorlog deed de verhoudingen tussen moslims in Nederland en anderen geen goed. IS-vlaggen op demonstraties zetten moslims tegen de Nederlanders op. En openlijk geventileerd antisemitisme illustreerde de snel afnemende tolerantie.

Hoe lang duurt de rust?
Vooralsnog is Nederland een oase van rust in een turbulente wereld, maar hoe lang nog? De vrede, binnenslands en in de relatie met de buitenwereld, werd de afgelopen maanden zwaar op de proef gesteld.

Zorgde de ramp met de MH17 nog voor eendracht in de samenleving en steun voor premier Rutte en de naar Europa gepromoveerde minister van buitenlandse zaken Timmermans, de bezorgdheid en angst zitten er tegelijk goed in. Ook bij landelijke politici. Maatregelen worden ook met de dag repressiever. Minister Opstelten van justitie wil de reisgegevens van alle Nederlanders ergens centraal opslaan. Van Nederlanders moet preventief, bij het geringste vermoeden van mogelijke uitreisplannen naar Syrië, het paspoort worden afgepakt en meteen daarna het Nederlanderschap. Gezinnen worden uit elkaar gerukt en ouders opgepakt vanwege vermoedens van snelle radicalisering. Ook CDA-fractievoorzitter Van Haersma Buma wil vooral veel verboden - of de rechtsstaat daarmee mogelijk op gespannen voet staat of niet.

Publiek debat
Zo zijn buitenlandse conflicten aan de vooravond van een nieuw politiek jaar bepalend geworden voor het publieke debat. Geert Wilders wilde altijd al de luiken naar de boze buitenwereld sluiten, maar het CDA gaat inmiddels een stukje mee. Nederland is volgens Van Haersma Buma te afhankelijk van landen die kwaad in de zin hebben. We moeten weer ons eigen voedsel gaan produceren. Meer geld uitgeven aan de verdediging van de eigen grenzen in plaats van aan militaire missies elders in de wereld.

De zorgen om de buitenwereld staan in contrast met de rust die het tweede kabinet-Rutte in eigen huis wist te creëren. Die vaste grond onder de voeten van Rutte bestaat uit de oppositiepartijen D66, ChristenUnie en SGP. Het onmogelijke verbond van vijf partijen is nu verantwoordelijk voor de begroting van een coalitie van twee partijen, een in de Nederlandse politieke geschiedenis unieke situatie. In feite regeert een breed meerderheidskabinet, waarbij drie partijen 'toevallig' geen personeel leveren aan het kabinet. Deze rust zal waarschijnlijk aanhouden tot in januari de campagne voor de Statenverkiezingen losbarst en de nieuw verworven meerderheid in de Eerste Kamer voor Rutte op het spel staat.

Hervormingen
Wat economie en begrotingspolitiek betreft begint Rutte, de afgelopen jaren indachtig, voor zijn doen in alle rust aan 't nieuwe jaar. Hervormingen zijn de Kamers gepasseerd, een politiek potentieel moeilijk onderwerp als een belastinghervorming is geschrapt. De nieuwe bedreigingen voor Rutte liggen op het terrein van de rechtsstaat en de zich snel uitdiepende problemen rond integratie en islam.

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2019 de Persgroep Nederland B.V. - alle rechten voorbehouden