'Buitenlands beleid van ayatollah-staat is het echte gevaar'

Nobelprijswinnares Ebadi waarschuwt

Een Iraanse atoombom is onbruikbaar en daardoor minder gevaarlijk dan het lijkt, zei de Iraanse advocate en mensenrechtenactiviste Shirin Ebadi gisteren. Ze sprak op een besloten bijeenkomst, georganiseerd door de juridische faculteit van de Universiteit van Amsterdam.

Ebadi maakte naam als verdediger van opposanten van het islamitische regime in Iran. Ze ontving in 2003 de Nobelprijs voor de vrede. Twee jaar geleden namen de autoriteiten haar het geld dat aan de prijs was verbonden af, evenals haar andere bezittingen. Op een zeker moment ontdekte ze dat ze zelf bovenaan een dodenlijst stond. Ze verblijft nu buiten Iran.

"Het echte gevaar is niet de atoombom maar de buitenlandse politiek van Iran", zei Ebadi, die wees op het expansionistische karakter van de ayatollah-staat. Ze noemde daarbij de steun voor de sjiitische Hezbollah-militie en de Palestijnse Hamas. De Syrische president Basjaar Assad deed ze af als een marionet van Iran.

Over een eventuele Iraanse atoombom zei ze: "Tegen wie zouden ze die kunnen gebruiken? Tegen Israël? Maar dan zijn ook de Palestijnen dood. Tegen Europa? Dat krijgen ze honderdmaal terugbetaald." Ook een Israëlische kernaanval op Iran sluit ze uit: "Israël kent de consequenties. Het is omringd door islamitische landen."

Ebadi was niet zuinig in haar kritiek op Europa. Ze bekritiseerde de hechte banden met Saoedi-Arabië, terwijl de toestand in dat land volgens haar erger is dan in Iran: "Daar hebben we tenminste een schijnparlement." Ebadi verlangt niet van Europa dat het democratie brengt in Iran: "Dat moeten de Iraniërs zelf doen. Wat we wel vragen is dat Europa ophoudt, dictators te steunen."

Als voorbeeld van die steun noemde ze een deal tussen Iran en het telefoniebedrijf Ericson, dat volgens haar de software levert waarmee de Iraanse geheime dienst het sms- en telefoonverkeer van opposanten volgt. Een andere grief: "De EU had een zwarte lijst aangelegd van personen die zich hadden misdragen bij de onderdrukking van opposanten. Het regime benoemde vervolgens drie van hen tot minister waarna de EU de sancties tegen hen ophief."

Gereserveerd is ze over de Arabische opstanden: "Ik vind het te vroeg om van een Arabische lente te spreken. Het is onvoldoende om een dictator ten val te brengen. Er moet democratie volgen. Noem het liever een volksopstand. Die hebben ook wij in Iran gehad, in 1979. Ook wij brachten een dictator ten val, een politieke dictator. We kregen er een religieuze dictator met politieke aspiraties voor terug."

Ebadi studeerde rechten voor de islamitische revolutie van 1979. Haar dochter volgt diezelfde studie nu. Ebadi: "Ik verwachtte dat zij veel meer over de sharia zou moeten weten dan ik destijds. Maar het is omgekeerd. Ik leerde er vijfmaal zoveel over. Het regime wil geen juristen die de sharia kennen. Het kan dan steeds zeggen dat zijn beleid overeenkomstig de sharia is, zonder dat iemand dat kan controleren."

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2019 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden