Buitenlanders rukken op bij Britse Turner Prize

AMSTERDAM - De Duitse fotograaf Wolfgang Tillmans, winnaar van de prestigieuze Britse Turner Prize voor de beeldende kunst, is de eerste niet-Brit die deze prijs in de wacht sleept. Er was dit jaar zelfs maar één Brit genomineerd: de schilder Glenn Brown. Naast Tillmans dongen verder de Japanse installatie-maakster Tomoko Takahashi en de Nederlandse schilder Michael Raedecker naar de prijs.

Met de keuze voor Tillmans (1968) heeft de jury (waartoe onder meer Jan Debbaut, directeur van het Van Abbemuseum in Eindhoven, en Nicholas Serota, directeur van de Tate behoorden) gekozen voor een fotograaf die in de geest van de tijd fotografeert: informeel en met veel aandacht voor gewone objecten. Deze legt Tillmans op een zo onpretentieus mogelijke manier vast. De Duitser begon als modefotograaf, in welk metier hij opviel met zijn voorkeur voor ongewone uitsnedes en nonchalante, ongeposeerde houdingen van zijn modellen. Tegenwoordig figureert Tillmans vaak in exposities van hedendaagse kunst, waarin de condition humaine centraal staat.

Michael Raedecker (1963) is de eerste Nederlander die doordrong tot de shortlist van de Turner Prize. Geheel onverwacht was de keuze voor Raedecker echter niet. De Nederlander woont al geruime tijd in Londen, studeerde aan het Goldsmiths' College (de kunstacademie die de afgelopen jaren het gros van de Britse talenten afleverde) en brak door na gescout te zijn door de machtige verzamelaar Charles Saatchi.

Raedecker won in 1992 de Koninklijke Subsidie voor de schilderkunst. Toen al schilderde hij in de stijl die zijn werk nu zo veelgezocht maakt: 'uitgeklede' landschappen (regelmatig met een blokhut erin) en kale interieurs, neergezet in gedempte aardekleuren, waarin de beeldbepalende elementen zijn geaccentueerd met borduurwerk. Deze menging van technieken zorgt voor een interessante interactie. Door de toonzetting in de sobere kleuren (veel wit en grijstonen), maar ook door de desolate leegte in de taferelen, hangt er een ondefinieerbare, enigszins melancholieke zweem over de doeken.

Dat Debbaut een van de juryleden voor de Turner Prize was, is interessant. Vorig jaar toonde hij het werk van Raedecker in zijn Van Abbemuseum, in een solo-presentatie onder de titel 'Extract'. En ook in de net afgelopen expositie 'Twisted' was de schilder present. In de laatste tentoonstelling figureerde hij tussen schilders die wonen in metropolen (Londen, New York, Los Angeles, Tokio) en gedroomde landschappen schilderen, refererend aan de taal van de multimedia.

Debbaut schreef in de inleiding van de catalogus bij 'Extract' dat de schilderijen van Raedecker in zijn ogen een filmisch karakter hebben, alsof de taferelen de setting zijn voor een intrigerend scenario. Vooral door de enorme leegte op de doeken (en de totale afwezigheid van leven) lijken de schilderijen projectieschermen voor angstige emoties, voor nachtmerrie-achtige herinneringen. Tegelijkertijd kun je er ook gewoon met je peinzende blik in ronddwalen. De met draad en stiksel afgebiesde elementen in Raedeckers schilderijen zijn de concrete gegevens, die bieden houvast. In de suggestieve lege vlakken ligt voor de kijker de ruimte om te interpreteren.

Het is verrassend dat Raedecker als pur-sang-schilder zo prominent aanwezig was in de strijd om de Turner Prize. Het ambachtelijke schilderen behoort internationaal zeker niet tot de leidende genres (video, fotografie en nieuwe media). Alleen in Nederland lijkt de schilderkunst echt levend en dan vooral met associatieve figuratie. Daarin past ook het werk van Raedecker. Door de toevoeging van draden, borduursels en allerhande andere soorten textiel, sluit hij echter toch weer aan bij de internationale trend.

Het meedoen aan de Turner Prize zal Raedeckers carrière verder opstuwen. Met de Gerrit Rietveld Academie, de Rijksacademie en het Goldsmiths' College heeft hij al de juiste opleidingen doorlopen. Hij behoort in ieder geval tot de groeiende groep Nederlandse kunstenaars (onder wie Micha Klein, Rineke Dijkstra, Inez van Lamsweerde, Liza May Post en Marijke van Warmerdam) die in het buitenland in de belangstelling staat. Eindelijk, na jaren dat Nederland vrijwel niet meetelde in het internationale circuit.

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden