Buiten is het in de township te gevaarlijk voor vrouwen

Buyiswa Ntsadu durft 's avonds amper haar huis uit in township Khayelitsha. Liefst 81 procent van de vrouwen voelt zich er 's nachts niet veilig. Beeld brenton geach

Haar toilet is maar drie meter van haar voordeur. En toch gaat Buyiswa Ntsadu (42) onder geen beding na negen uur 's avonds nog plassen. "Te gevaarlijk", zegt ze, zittend op het bed in het piepkleine huisje van golfplaat dat tussen wat krotten en een paar stenen huizen ingeklemd staat op de zanderige duingrond van Village 3 North in township Khayelitsha.

"Die paar meters ernaartoe zijn niet verlicht", legt de Zuid-Afrikaanse moeder van vier uit. Haar dochters wonen bij een broer in een ruimere woning verderop in deze township nabij Kaapstad met zo'n half miljoen inwoners. "Ook het toilethok zelf heeft geen lamp. Het is makkelijk voor een verkrachter om zich er in te verschuilen en je te overmeesteren zodra je de deur opendoet."

Ntsadu woont met haar vriend op zes vierkante meter. Hun bed is, samen met een kast, een kookstel op een koelkast en twee wastonnen vol kleren, alles wat er in haar huis past. Zoals veel krotten in Khayelitsha heeft het huis van Ntsadu geen stromend water. Voor de kraan en het toilet moet je naar buiten.

"Als ik vroeg naar mijn werk ga, maak ik altijd eerst mijn vriend wakker", vertelt Ntsadu. "Hij moet dan inspecteren of de omgeving veilig is. Als ik vervolgens naar de bushalte ga, moet hij met me mee lopen." Ze wijst op de robuuste ijzeren tralies voor de ramen en de deur van haar huisje. Die gaan 's nachts nooit van het slot.

Geen garantie

Ntsadu is in haar voorzichtigheid geen uitzondering. Onderzoek uit 2014, onder 1800 inwoners van Khayelitsha, wees uit dat 81 procent van de vrouwen zich 's nachts niet veilig voelt in de township. En zelfs overdag gaat 67 procent niet met een gerust hart over straat.

"Er zijn veel verhalen van vrouwen die in bars iets in hun drankje krijgen en daarna worden verkracht", verzucht Ntsadu. "Ik ga dus zelden op stap. Smalle steegjes neem ik zelfs overdag niet meer, sinds ik in een ervan een pistool op mijn hoofd kreeg bij een beroving. Als ik niet op mijn werk ben, zit ik bijna alleen maar binnen. Ik ga nooit zonder mijn vriend ver weg, hoogstens even snel naar de winkel om de hoek."

Tekst loopt door onder de afbeelding

brenton geach Woman in township Cape Town, afraid to go to toilet at night for rape 799: Buyiswa Ntsadu voor haar piepkleine huis/krot (op de achtergrond) dat zij deelt met haar vriend in de township Khayelitsha bij Kaapstad. Beeld brenton geach

Toch weet Ntsadu dat ook mannelijke begeleiding niet altijd garantie biedt op veiligheid. Toen ze zestien was, liep ze samen met haar toenmalige vriendje op een avond nietsvermoedend naar zijn huis. De twee hadden nog geen seks gehad en ze voelde zich veilig bij hem. Maar eenmaal binnen bleek dat hij stiekem ook haar ex had uitgenodigd. Die wilde ook alsnog wel eens seks met haar.

Wanhopig

De jongens dwongen Ntsadu zich te ontkleden. Ze verkrachtten haar, om en om, van negen uur 's avonds tot de volgende morgen. Na afloop stond haar vriendje er wel op haar veilig thuis te brengen, alsof er niets was gebeurd. Ze lacht ongemakkelijk. "Ja, dat was bizar."

Ze durfde geen aangifte te doen. Want wie zou haar geloven? En wat zou haar moeder zeggen als ze hoorde dat zij zo laat nog bij een jongen thuis was geweest? Ntsadu had ook al twee eerdere verkrachtingen uit schaamte en angst verzwegen. Op haar tiende was ze, op weg van school naar de werkplek van haar moeder net buiten Khayelitsha, verkracht door een belager met een mes. Op haar zesde had een stiefbroer zich aan haar vergrepen.

Ze zucht en maakt een wanhopig gebaar met haar armen. "Zelfs mijn eigen broer zit nu in de gevangenis, voor de verkrachting van mijn halfzusje. Ja, bijna elke vrouw in Khayelistha is weleens verkracht." Haar gezichtsuitdrukking verstrakt. "Maar bijna niemand doet aangifte. Eventuele getuigen, buren bijvoorbeeld of familieleden, iedereen is bang. Mensen bemoeien zich liever niet met dit soort zaken. Er rust een taboe op. Veel slachtoffers doen er het zwijgen toe, bang anders zelf de schuld in de schoenen geschoven te krijgen. Maar intussen leven wij vrouwen voortdurend in angst."

De verkrachtingsepidemie van Zuid-Afrika

In Zuid-Afrika doen jaarlijks zo'n 50.000 mensen aangifte van seksueel geweld. En volgens professor Rachel Jewkes van de Medical Research Council stapt slechts één op de 25 slachtoffers naar de politie. Dit betekent dat Zuid-Afrika ruim een miljoen verkrachtingen per jaar telt, op nog geen 30 miljoen vrouwen.

Uit wetenschappelijke enquêtes blijkt dat een kwart van de mannen in Zuid-Afrika toegeeft wel eens een vrouw te hebben verkracht. De aandacht voor het probleem laaide onlangs weer op, toen serieverkrachter Lonwabo Solontsi (29) tot levenslang werd veroordeeld voor 39 verkrachtingen. Volgens de politie komen er jaarlijks 200 tot 300 serieverkrachters bij. De meesten worden nooit gepakt. Op de vlucht is bijvoorbeeld nog de beruchte 'Putfontein loodgieter verkrachter': gezocht voor 55 verkrachtingen, vooral van schoolmeisjes.

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2019 de Persgroep Nederland B.V. - alle rechten voorbehouden