Buiten de lijntjes kleuren? Nu mag het

De Wetenschappelijke Raad voor het Regeringsbeleid pleit voor meer betrokkenheid van burgers bij de organisatie van de Nederlandse samenleving. Hoe werkt dat in het buitenland? Deel 5 van een korte serie: België.

Vrijdag 11 november 2011. In een kolossale hal in Brussel zitten 704 burgers uit alle Belgische windstreken op klapstoeltjes aan tafels de grote politieke problemen van het land te bediscussiëren. Deze burgertop, G1000 genoemd, is ontstaan tegen de achtergrond van de eindeloze formatiebesprekingen van 2010 en 2011 en de complexe politieke en bestuurlijke verhoudingen in België. De organisatoren, onder wie schrijver David Van Reybrouck, willen het gevoel van onmacht pareren dat veel burgers plaagt.

Ze blijken de gemoedstoestand van hun landgenoten perfect te hebben aangevoeld. De G1000 wordt een groot succes. De top komt tot stand dankzij honderden vrijwilligers en dankzij financiële stortingen door burgers. Vóór de grote sessie van 11 november 2011 waren via internet thema's en deelnemers verzameld. Na de grote dag is een kleine groep doorgegaan met het uitwerken van oplossingen. Die worden dit jaar, weer op 11 november, gepresenteerd in de Senaat in Brussel.

Een dergelijke grote burgertop is al ongewoon, maar dat dit initiatief in België ontstond, is extra opvallend. Er werd daar in die hal in Brussel namelijk massaal buiten de lijntjes gekleurd en dat is een activiteit die Belgen juist vanaf de kleuterschool wordt afgeleerd.

Kinderen worden door hun ouders bij de schoolpoort afgeleverd, waarna ze muisstil in rijen naar binnen marcheren. In de klas is het mond houden en luisteren. In de kleuterklassen hangen er zodoende identieke tekeningen aan de waslijn, allemaal in dezelfde kleuren en allemaal keurig 'binnen de lijntjes gekleurd'.

Belgie is hiërarchisch ingericht. Mondigheid en meedenken worden niet op prijs gesteld. De gangbare historische verklaring hiervoor is dat het land altijd door vreemde machten is bezet. Hierdoor is het concept van de vrije burger onvoldoende ontwikkeld. Zelfs als de overheid in gebreke blijft, zal een Belg niet snel zelf aan de slag gaan met plannen voor bijvoorbeeld gezamenlijke energie-opwekking. De kans dat een gezagsdrager het initiatief afbrandt, is groter dan dat er applaus opklinkt.

Belgen zullen eerder in stilte 'hun plan trekken', een andere typische uitdrukking, die duidt op het vermogen van mensen om buiten het zicht van de autoriteiten hun zaakjes geregeld te krijgen. Misschien ligt hierin ook de verklaring dat het vrijwilligerswerk zich in dit land beperkt tot terreinen waarmee de overheid zich vrijwel niet bemoeit, zoals de padvinderij.

Belgen zijn ook heel behulpzaam als het gaat om acute noden in hun nabije omgeving. Wie ziek is of voor een kleine verbouwing staat, kan rekenen op grootouders of buren. Als tijdens de vrieskou daklozen wegens gebrek aan professionele opvang wekenlang verblijven in een Brussels station, brengen mensen spontaan matrassen en dekens. Op zo'n moment trekt de Belg zijn plan.

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2021 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden