Buigen moet je leren

Schrijfster en actrice Kim van Kooten ging voor het blad Yoga (verschijnt vier keer per jaar, uitgave van de Weekbladpers) naar het Italiaanse Puglio voor een week yogaretraite. Niet voor het eerst: twee jaar eerder ging ze ook. Ze kwam toen ontspannen en blij terug. Maar: "Ik heb het geluksgevoel tot de parkeergarage kunnen vasthouden; daarna was het weg. Heel gek."

Opnieuw dus laat ze man en kinderen een week achter om samen met een fotografe mee te doen aan een retraite. Een verschil met gewone deelnemers is dat Kim haar ervaringen moet opschrijven. Dat blijkt een belemmering om zich rustig over te geven aan haar hoofd leeg te maken. Kim blijkt een perfectioniste. En ook een koffiejunk. Een bestaan zonder koffie en met de druk van het schrijven levert hoofdpijn op en een staat van lichte paniek. Alles komt goed natuurlijk, dankzij een kamer met een paradijselijk hemelbed en toch een kopje koffie. De foto's laten zien hoe Kim in balans is in poses die er ongemakkelijk uitzien. Verderop in Yoga staat beschreven dat sommige houdingen ook wel gevaarlijk kunnen zijn. De Amerikaanse journalist William Broad schreef in zijn boek 'Eerlijk over yoga' dat sommige yogadocenten op latere leeftijd kapotte heupen, knieën en rug blijken te hebben door al die vreemde houdingen.

"Buigen is een merkwaardig gebaar'', schrijft Thomas Quartier in Speling. De docent rituelen aan de Radboud Universiteit Nijmegen gaat ervan uit dat de meeste mensen gewoon rechtop willen staan. Daar zijn vast goede redenen voor. Wie rechtop staat, belast gewrichten en spieren het minst (denk aan de yogaleraren). En wie het hoofd buigt, voelt zichzelf kleiner en minder waard. "Past dat wel bij de voorstelling die wij vandaag van het leven hebben? In de sociale omgang komt een overdreven onderdanigheid en hoffelijkheid eerder kunstmatig over". Quartier beschrijft hoe hij zelf het buigen heeft moeten leren, als houding bij gebed. Want hoe diep hoor je eigenlijk te buigen? Is het niet schijnheilig om daarin te ver te gaan?

Buigen blijkt een oefening in nederigheid. Wat dat oplevert? Dan wordt Quartier lyrisch. Buigen maakt vrij. "Door het gebogen hoofd is iedereen in staat en welkom om zijn bestaan in al zijn gebrekkigheid te overstijgen - vrij te worden en zijn verantwoordelijkheid te nemen."

De filosoof Marcilio Ficino (1433-1499) was vrij om zich op Plato te storten dankzij het geld van de familie De Medici, de machtige dynastie die in Florence heerste in de vijftiende eeuw. In Filosofie, tweemaandelijks Nederlands-Vlaams tijdschrijft, beschrijft Rijk Schipper hoe het mecenaat van De Medici de filosofie stimuleerde. Het tijdschrift is gewijd aan het thema geld.

Het verhaal van de filosoof en de bankiers laat zien dat vrijheid en onafhankelijkheid kunnen verdwijnen zodra er geld op tafel komt.

De filosoof Marsilio Ficino had uiteindelijk met vier achtereenvolgenDe Medici te maken die hem geld gaven. De eerste, Cosimo de Medici, verschafte Ficino niet alleen een huis, maar kocht ook kostbare manuscripten voor hem, Platoonse dialogen, met de opdracht die te vertalen. Diens zoon Piero is niet in Plato geïnteresseerd, maar in Aristoteles. Dan komt Lorenzo, die graag met Ficino over de liefde praat maar de hand op de knip houdt. Aan diens zoon Piero had Ficino niets. In zijn brieven aan De Medici lezen we hoe hun geld zijn onafhankelijk aantastte. Hij blijkt in brieven aan anderen veel scherper gewezen te hebben op de kwalijke gevolgen van rijk-zijn dan in de brieven aan zijn weldoeners. Een filosoof is net een mens.

De prijs voor de mooiste cover gaat deze week naar Protestants Nederland. Een sprinkhaan, van spriet tot staart uitvergroot tot 18 centimeter, knalt lichtgroen van de verder grijze voorpagina. In de Bijbel zorgden ze voor honger, nu dienen ze als voedsel, is de uitleg.

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden