'Buffers maken landbouw stabieler'

Rapport pleit voor onderzoek naar meer eigen productie van eiwitrijk voedsel

Hoe kwetsbaar is de voedselvoorziening in Europa als zich een ramp voltrekt? Dat valt mee, denkt hoogleraar Rudy Rabbinge van de Wageningen Universiteit. Landbouwgrond braak laten liggen om dat areaal in tijden van crises te benutten, is niet nodig, denkt hij, want grond is geen beperkende factor voor voedselzekerheid.

Het Platform Landbouw, Innovatie en Samenleving presenteerde gisteren het rapport 'De kwetsbaarheid van het Europese landbouw- en voedselsysteem voor calamiteiten en geopolitiek'. Daarin staat onder meer wel het advies om land braak te leggen. Rabbinge was uitgenodigd om te reageren op de conclusies.

Hoogleraar en ex-topambtenaar Gerrit Meester, bekritiseerde een andere aanbeveling: het aanleggen van voorraden soja. Meester: "Ik ben tegen maatregelen die een averechts effect hebben." Hij vindt voorraden aanleggen of importheffingen instellen te protectionistisch en hecht als ex-adviseur landbouwpolitieke vraagstukken aan overleg over liberalisering van de handel. "Er zijn veel partners in de wereld, bijvoorbeeld Brazilië en India, waarmee wij goed zaken kunnen doen. Dat is beter dan je richten op de eigen interne situatie in Europa en Nederland." De voorzitter van het Platform en belangrijkste schrijver van het advies, Wouter van der Weijden, liet zich door de kritiek van Rabbinge en Meester niet uit het veld slaan: een voorraad en braakgelegde grond kan prijsschokken voorkomen. "Marktwerking is hier te ver doorgevoerd. We moeten niet terug naar het oude landbouwbeleid maar zonder buffers wordt het systeem instabiel." Hij meent dat te veel vertrouwen in het evenwicht op de wereldmarkt "misschien wel naïef" is. Houdt iedereen zich in tijden van nood, aan de gemaakte afspraken?

Volgens Van der Weijden is het nuttig om te analyseren wat er gebeurt als Europa wordt getroffen door een importstop van soja, een ernstig droge periode, een vulkaanuitbarsting of een fikse uitbraak van een dierziekte. Dat er honger geleden zal worden is onwaarschijnlijk, meent hij. Maar varkens- en kippenboeren krijgen dan zware klappen. En de consument moet (tijdelijk) het dubbele betalen voor vlees en zuivel.

In de jaren vijftig was voedsel in Nederland nog op de bon. Na de Tweede Wereldoorlog was het landbouwbeleid gericht op het vullen van de magen van de bevolking. Sinds ongeveer dertig jaar is Europa in hoge mate zelfvoorzienend. Maar er is import. Plantaardige olie en vetten komen voor bijna de helft van buiten de Europese Unie. Van de soja die in Europa nodig is, voor met name veevoer, wordt 98 procent geïmporteerd.

Het is goedkoper om soja uit onder meer Argentinië en Brazilië te halen dan in Europa eitwitrijk diervoer te produceren.

Volgens het rapport moet Europa boeren stimuleren om toch gewassen met eiwitten te telen en moet er meer onderzoek worden gedaan naar dit type producten, zodat de afhankelijkheid vermindert. Mogelijk is zelfs een import-heffing op soja nodig, al is dat in strijd met het idee van de vrije markt, zodat andere eiwit-producten kunnen concurreren met soja. Europa is kwetsbaar, meent Van der Weijden. De wereldbevolking groeit naar 9 miljard mensen in 2050, machtige (Chinese) staatsbedrijven zijn in opmars en bij voedselschaarste steekt nationalisme de kop op, signaleert hij. "De kans dat zich een calamiteit voordoet is niet iets om wakker van te liggen, maar de risico's zijn zeker relevant."

Dierziekten
De afgelopen jaren werd Nederland getroffen door omvangrijke uitbraken van dierziekten: onder meer gekke koeienziekte (bse), mond- en klauwzeer (mkz) en recent de Q-koorts. Door vaccinatie is een groot deel van de ziektes te voorkomen. Tegen de Afrikaanse varkenspest bestaat geen medicijn. De opstellers van het rapport over de voedselzekerheid menen dat dierziekten zijn te voorkomen of beter in de hand te houden door beperking van veetransport over langere afstanden, door minder concentratie van intensieve veehouderij, preventief beleid tegen bioterrorisme en versterking van de weerstand van vee, zodat zij minder infecties oplopen.

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden