Buckybal, die moet als een voetbal zijn

ROB VELTHUIS

Als wetenschapper gold hij als een opmerkelijke verschijning. Bij zijn baanbrekende onderzoeken in de chemie liet hij zich inspireren door grafisch design en architectuur. Bij het maken van sketches voor kerstuitvoeringen op de universiteit van Sussex vormde de absurditeit van 'Fawlty Towers' en 'Monty Python' zijn leidraad.

Harry Kroto noemde wetenschap voor wie de taal ervan verstond van een ultieme schoonheid en spiritueel verheffend. Dat gold voor hemzelf zeker als hij zijn artistieke kant erin kwijt kon. Zoals met de ontdekking van de 'buckybal', het koolstofmolecuul in de vorm van een voetbal, waarmee hij in 1996 samen met de Amerikanen Robert Curl en Richard Smalley de Nobelprijs voor de Scheikunde won.

Een molecuul met zestig koolstofatomen is de stabielste verbinding, de vraag was hoe de structuur ervan eruit zou zien. Kroto opperde als een voetbal, met twaalf vijfhoeken en twintig zeshoeken. Het lag zo voor de hand, dat die gedachte lang werd verworpen. Het was een structuur die al in oude tijden bekend was en door de Amerikaanse architect Buckminster Fuller werd gebruikt bij zijn ontwerpen van koepels. Vandaar de naam die Kroto aan zijn ontdekking gaf: buckminsterfullereen, oftewel buckyball.

Kroto was de zoon van de joodse ballonnenmaker Heinz Krotoschiner, die in de jaren dertig met zijn vrouw Edith voor de nazi's naar Groot-Brittannië vluchtte en daar zijn naam wijzigde. Op school blonk hij uit van academische onderwerpen tot kunst en sport. Kroto zette zich als humanist en vrijdenker fel af tegen religie. Voor de problemen waarmee de wereld op gebied van klimaatverandering en energiebronnen te kampen heeft, zijn vrijdenkers nodig. "Religie sluit alle deuren naar vooruitgang", zei hij in 2009 in Het Parool. "Fundamentele religies creëren een angst voor het stellen van vragen. Al die religies, die al duizenden jaren lang het volk bedwingen, hebben daar een uitgekiende kunst van gemaakt."

Harold Walter Krotoschiner werd geboren op 7 oktober 1937 in Wisbech, Groot-Brittannië. Hij stierf op 30 april 2016 in Lewes (GB).

undefined

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2022 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden