Btw-fraude in Europa is zo gepleegd

Europese Commissie: Het moet eindelijk eens afgelopen zijn met die jaarlijkse fraude van 50 miljard

De btw-heffing in de Europese Unie deugt van geen kant: ze is extreem fraudegevoelig en zadelt onder meer internetbedrijfjes op met veel administratieve rompslomp. Bovendien zijn de verschillen in btw-tarieven tussen EU-lidstaten soms groot. Gisteren heeft de Europese Commissie een eerste aanzet gegeven voor een geheel nieuwe, Europese btw-aanpak. Dat wordt een kwestie van lange adem: de commissie spreidt de voorstellen uit over twee jaar, en misschien nog langer.

De belasting over de toegevoegde waarde is een van de grootste inkomstenbronnen voor Europese overheden. Per jaar stroomt er ongeveer 1 biljoen (duizend miljard) euro aan btw-inkomsten in diverse schatkisten, ofwel 7 procent van het bruto nationaal product van de EU.

Maar door de niet-geharmoniseerde heffing (lidstaten blijven hechten aan hun fiscale soevereiniteit) gaat er van alles mis. In 2013 was er volgens de Europese Commissie een 'btw-gat' van 168 miljard euro: dat is het verschil tussen verwachte btw-inkomsten en wat er daadwerkelijk binnenkwam.

Ongeveer 36 procent daarvan verdwijnt door btw-fraude, vooral bij grensoverschrijdende transacties. De commissie schat dat beroepscriminelen jaarlijks zo'n 50 miljard euro aan btw uit schatkisten roven. Ze maken listig gebruik van de btw-vrijstelling voor inkooptransacties van het ene EU-land vanuit het andere EU-land. Bij binnenlandse doorverkoop int de fraudeur vervolgens wél btw, die hij echter nooit afdraagt. Hij vertrekt met de noorderzon.

Die btw-vrijstelling is in 1993 afgesproken, als onderdeel van een 'tijdelijk' systeem dat vier jaar had mogen voortbestaan. "Dit is een enorme verspilling van geld dat geïnvesteerd had kunnen worden in groei, banen, scholen, ziekenhuizen en veiligheid", zei Eurocommissaris Pierre Moscovici (belastingzaken) gisteren. "Het is tijd om dat geld terug te krijgen", voegde de Fransman eraan toe, met een wellicht onbedoelde knipoog naar wijlen Margaret 'I want my money back' Thatcher.

Nu kun je daarvoor wel een heel nieuw Europees btw-systeem optuigen, maar een deel van de fraude wordt veroorzaakt doordat belastingdiensten in de EU gewoon niet goed opletten. Daarom zet de commissie in eerste instantie in op betere informatieuitwisseling tussen die diensten en het koppelen van datasystemen.

Op termijn moet ook het systeem radicaal anders. De internationale vrijstelling is de zwakste schakel en zal dus moeten verdwijnen, vindt de commissie. Straks moet in alle schakels van de productie- en consumptieketen btw worden betaald. "Een transactie tussen Brussel en Madrid zal dan dezelfde behandeling krijgen als eentje tussen Brussel en Antwerpen", aldus Moscovici. De belastingdiensten van producerende landen dragen de geïnde btw uiteindelijk af aan het land waar het eindproduct wordt geconsumeerd, tegen het daar geldende tarief.

Klinkt misschien ingewikkeld, maar voor het bedrijfsleven zou dit nieuwe systeem juist een enorme versimpeling moeten betekenen. Een klein (internet)bedrijf dat in meerdere EU-landen producten afzet, hoeft straks alleen nog maar digitaal btw-aangifte te doen in eigen land.

Alle maatregelen samen zouden de btw-fraude met 80 procent kunnen terugbrengen, ofwel 40 miljard euro per jaar, denkt de commissie.

Evenwichtskunst

Elk nieuw voorstel van de Europese Commissie lijkt tegenwoordig op een oefening in evenwichtskunst. Het plan mag niet te dwingend zijn, want dan lopen de eurosceptici weer te hoop over Brusselse bedilzucht. Maar het mag ook weer niet te slap zijn: dan toont 'Brussel' immers een gebrek aan daadkracht.

De nieuwste trend is dat de commissie voorstellen presenteert met verschillende opties, waarmee ze de bal bij de lidstaten en het Europees Parlement legt. Dat gebeurde bij de plannen voor een nieuw Europees asielbeleid en gisteren bij de btw-voorstellen. Pas als de lidstaten hun voorkeur hebben uitgesproken, presenteert de commissie haar definitieve voorstel.

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2021 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden