Brutaler dan Beyoncé, energieker dan Lady Gaga

pop

Rihanna Diamonds World Tour *****

De fans waren zondag bij het eerste van twee Nederlandse optredens van Rihanna op het ergste voorbereid na verhalen dat de concerten van de Diamonds World Tour vaak te laat waren begonnen. Dat de zangeres kort na aankomst in Amsterdam een foto van zichzelf in een coffeeshop met twee dikke joints tweette, deed de angst dat het een latertje zou worden alleen maar toenemen. Ten onrechte, want de popdiva uit Barbados betrad kort na negen uur het podium in de Ziggo Dome, om rond elf uur keurig op tijd de show af te sluiten.

En niet alleen begon de 25-jarige op tijd, ze bleek ook in een uitstekende vorm te steken. In een uitverkocht huis ging Rihanna er meteen vol in met een reeks stampende songs met loodzware hiphopbeats ('Rude boy') die ervoor zorgden dat de fans al na enkele nummers aan haar voeten lagen. Daarbij presenteerde Rihanna zich als het lefgozertje van de popklas, door enkele malen ferm in haar kruis te tasten en flink met haar billen te schudden. Voor een uitzinnig Ziggo Dome straalde ze een en al branie uit en oogde ze als een even uitdagend als ontwapenend straatschoffie.

Na de furieuze start bracht de zangeres een dwarsdoorsnede van haar oeuvre. R&B werd afgewisseld met rocksongs en dancenummers, en in een set met reggae-geïnspireerde nummers passeerden haar Caribische roots de revue. Alleen het rondje ballads tegen het eind van de show viel wat tegen. De zangeres bleek vocaal niet genoeg in huis te hebben om ingetogen nummers als 'What now' naar een hoog niveau te tillen.

Maar dat mocht de pret in Amsterdam niet drukken. Want het grote deel van de show was puntgaaf, met als prettige bijkomstigheid dat het nu eens niet zoals bij zoveel grote sterren om special effects en ingewikkelde showelementen draaide, maar gewoon om de muziek. Het was veelzeggend dat Rihanna haar grote hits niet nodig had om de zaal plat te spelen. Bij spetterende nummers als 'Birthday cake' en 'Jump' veranderde het publiek in een kolkende massa. Brutaler dan Beyoncé en energieker dan Lady Gaga, maakte Rihanna van haar optreden één groot feest.

Theater / Holland Festival

Der aufhaltsame Aufstieg des Arturo Ui Berliner Ensemble *

Voor de ingang van de zaal worden Brecht-souveniertjes verkocht: posters met het hoofd van de theatervernieuwer, T-shirts met zijn teksten en - leuk voor de kleintjes - communistenpetjes. 'Der aufhaltsame Aufstieg des Arturo Ui' dat dit weekend op het Holland Festival te zien was, is dan ook een monument. Het was de laatste regie van de legendarische Duitse toneelschrijver en regisseur Heiner Müller voor hij in 1995 overleed. Ook het uitvoerende gezelschap, het Berliner Ensemble, heeft een monumentale status als het gezelschap dat Bertolt Brecht zelf nog heeft opgericht.

Brecht schreef 'Arturo Ui' in ballingschap, nadat Hitler in eigen land aan de macht was gekomen. De toneeltekst is een satire op die machtsgreep met veelvuldige verwijzingen naar Shakespeares 'Richard III'. In Brechts variant is Hitler geen mislukte schilder uit München, maar een kleine crimineel uit Chicago die smacht naar erkenning en via een bloemkolenkartel en de nodige intimidatie en moord opklimt tot grote misdaadbaas.

Ook Heiner Müller liet er in zijn regie geen enkel misverstand over bestaan dat we het hier over Hitler hebben. Martin Wuttke speelt Hitler/Ui als een opgewonden, klein keffertje met hitlerkapseltje, een slecht pak, een maf loopje, spastische gebaren en een overslaande stem. Maar Ui is ook een sluwe machtspoliticus die dan misschien niet weet welke lepel hij moet gebruiken voor het dessert, zoals de door hem verfoeide elite, maar die elite wel achter zich weet te krijgen bij zijn machtsovername.

Wuttke speelt de Hitler-karikatuur geestig en met overgave en ook de rest van de voorstelling zit goed in elkaar. Maar toch is deze 'Arturo Ui' overkomen wat elk monument overkomt. Door de jaren en na 400 gespeelde voorstellingen heeft de erosie toegeslagen. De grapjes en de slapstickmomenten voelen te ingestudeerd en het spel van veel spelers loopt stroef. De souffleur moet menig keer de boel weer op gang trekken. Wat eens vast modern theater was, voelt nu hopeloos ouderwets aan. Ook Müllers variant op de vervreemdingseffecten van Brecht - dikke schmink, groene geverfde bloemkoolhandelaren en een te pas en te onpas de handeling onderbrekende metro - is vervreemden om het vervreemden. Net als de voorstelling inmiddels Heiner Müller spelen om het Heiner Müller spelen is. Zoals wel vaker voor monumenten geldt: het is leuk om in het echt gezien te hebben, maar het viel een beetje tegen.

www.hollandfestival.nl

THEATER/HOLLAND FESTIVAL

Marktplaats 76 Jan Lauwers & Needcompany (België) *

Een ontploffing op een marktplaats. Onder de tientallen doden zeven kinderen. Geen terroristische daad, maar een onachtzaamheid: ene Anneke had een gasfles verkeerd aangesloten. Wat doet zo'n traumatiserende gebeurtenis met een kleine gemeenschap als een dorp?

Het is vaker in velerlei variaties door theater- of filmmakers gebruikt, maar het blijft een interessant thema. Verbijsterend is het dan hoe snel Jan Lauwers dat thema laat voor wat het is, om zich met zijn troupe te storten in een warboel van vage liedjes, rommelige dansjes en losse (verhaal)eindjes. Vast vaak poëtisch bedoeld maar erger dan onbegrijpelijk.

Hooguit één rode draad. Tijdens de herdenking valt een jongen uit het raam. Zelfmoord of geduwd? De ondervraging van zus Pauline wordt seksueel getint. Ze wordt plots ontvoerd en wat die dader met haar doet, in een keldergewelf, wordt close op video getoond.

Als ze zich bevrijdt, laat men de dader rustig verdrinken om daarna diens (niet ingeburgerde) vrouw Kim-Ho te laten boeten. Immers, zij liet het gebeuren om zo haar eigen dochter te behoeden voor incest. Tijdens haar opsluiting wordt de Koreaanse door diverse mannen van het dorp bezocht. En betaald. Maar, roept Kim-Ho dan blij: ik gedraag niet hoer, ik is hoer!

Intussen valt een boot van opblaasdolfijntjes uit de lucht, pleegt de moeder van Pauline zelfmoord, blijkt broerlief zijn zaad in haar gezicht te hebben gestort, wordt gehandicapte Anneke door haar man in een kussen gesmoord, gaat een gestolen parelketting als cadeau terug, leidt meeuwenpoep tot een vrolijke dodendans. En baart Kim-Ho een reuzenbaby, product van alle mannen, zodat het hele dorp kan eindigen in een "full of love" song.

Kunt u het nog volgen? Vraagt Lauwers ook zelf op zeker moment. Hoe terecht die vraag is, beseft hij kennelijk niet. Van oorsprong beeldend kunstenaar, wat doorgaans goed aan de voorstellingen was af te zien, is zijn fascinatie voor seks en geweld, eros en thanatos allengs in een soort theatraal voyeurisme ontaard. Met tenenkrommend plastische beelden van intieme voorvallen. Met snaakse rijmelarij als "friemelen en piemelen."

Dat Lauwers zich door gevallen als Dutroux en Kampusch liet inspireren, moge duidelijk zijn, maar wat een en ander met het thema van doen heeft?

In zijn zwarte uniformjasje met witte broek houdt hij het midden tussen een operettefiguur en spreekstalmeester, terwijl zijn ensemble de nummertjes uitvoert. Tweeënhalf uur ranzige nonsens is het.

Een Holland Festival onwaardig.

foto epa

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden