Brusselse beloning voor Zuid-Europa

null Beeld Photo News
Beeld Photo News

Veel oostelijke lidstaten leveren in, want zij zijn de eurocrisis redelijk ongeschonden doorgekomen. De zuidelijke lidstaten krijgen er geld bij.

Christoph Schmidt

De toegenomen welvaart in sommige oostelijke EU-lidstaten heeft een prijs: ze krijgen vanaf 2021 fors minder subsidies vanuit Brussel. De zuidelijke lidstaten, die harder zijn getroffen door de eurocrisis van na 2009, krijgen er juist geld bij. Dat blijkt uit de gedetailleerde plannen van de Europese Commissie over de zogeheten cohesiefondsen die gisteren zijn gepresenteerd. Het gaat om een flinke taartpunt (ongeveer een derde) uit de gehele EU-begroting, bedoeld om de verschillen tussen de arme en rijke regio’s in Europa te overbruggen.

De grootste verliezers in de voorgestelde verdeling voor de komende meerjarenbegroting 2021-2027 zijn verhoudingsgewijs Hongarije en Tsjechië. Zij kunnen bijna een kwart minder aan subsidies verwachten. De kleinere lidstaten Estland, Litouwen en Malta leveren percentueel ongeveer hetzelfde in. In absolute getallen is de grootste klap voor Polen. Dat land krijgt, uitgesmeerd over zeven jaar, bijna twintig miljard euro minder.

Griekenland, dat een lange periode van economische krimp achter de rug heeft, heeft mede daardoor recht op 8 procent meer steun, vindt Brussel, ofwel een stijging naar ruim 19 miljard. Italië en Spanje krijgen er respectievelijk 6 en 5 procent bij. Groot was de teleurstelling gisteren in Portugal, dat niet meelift met het rijtje winnaars in Zuid-Europa. De Portugezen moeten zelfs 7 procent inleveren.

Korrel zout

We moeten al deze bedragen met een korrel zout nemen, want ze vormen slechts het openingsbod van een lange periode van onderhandelingen tussen lidstaten. Die moeten allemaal instemmen met de nieuwe verdeling, evenals het Europees Parlement.

Het is overigens niet zo dat alle verliezers Oost-Europese landen zijn. Bulgarije en Roemenië, nog steeds de armste twee lidstaten van de EU, krijgen wat de Europese Commissie betreft 8 procent meer steun. Daarentegen moet Duitsland, een van de grootste nettobetalers aan de EU-kas, rekening houden met een daling van 21 procent aan subsidies voor de armere regio’s in met name het oosten van het land.

Voor Nederland verandert niet zo veel: het behoudt ook in de nieuwe meerjarenbegroting recht op ruim 1,4 miljard euro, gemiddeld 200 miljoen per jaar.

De financiële verschuiving van oost naar zuid komt niet alleen door relatieve veranderingen in de nationale inkomens, al blijven die toonaangevend in de bepaling hoe arm of rijk een land of regio is. De Europese Commissie kijkt voor het eerst ook naar jeugdwerkloosheid, opleidingsniveau van de bevolking, inspanningen in de strijd tegen klimaatverandering en opvang en integratie van migranten. Dat zijn bijna allemaal punten waarbij het Zuiden op basis van de prestaties van de afgelopen jaren meer aanspraak kan maken op de cohesiefondsen dan het Oosten.

Loopje nemen

Bij de verdeling van het geld kijkt de commissie meer dan voorheen naar onder meer innovatie, duurzaamheid en het sociale karakter van een project. Ook wordt er meer voorwaardelijkheid ingebouwd. Landen die bijvoorbeeld een loopje nemen met de begrotingsafspraken, kunnen op hun subsidies worden gekort.

D66-Europarlementariër Matthijs van Miltenburg is blij met de accentverschuivingen. “Ik vind het logisch dat landen die veel geld ontvangen zich moeten te houden aan de doelstellingen van de Europese Unie. Er zijn grote uitdagingen op het gebied van klimaat, vluchtelingenopvang en het bevorderen van innovatie. Landen die deze uitdagingen het meest moeten aangaan, verdienen een groter deel van het budget.”

Lees ook: Oost-Europa verzet zich tegen korting EU-gelden

De Europese Commissie wil Oost-Europese landen dwingen in de pas te lopen. Dat kan eurosceptici in de kaart spelen.

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2022 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden