Brussel toont hoe terreur ontregelt, maar de rechtsstaat is veerkrachtig

De mening van de krant, verwoord door leden van de hoofdredactie en senior redacteuren.

Terreur is beangstigend. De noodzaak dagenlang het openbare leven in Brussel stil te leggen, illustreert de impact die een handjevol islamitische extremisten kan hebben. Dat burgers niet gewoon naar hun werk kunnen, kinderen niet naar school mogen en iedereen restaurants of toeristische hoogtepunten moet mijden, is een grote nederlaag. Een hoofddoel van deze terroristen - het ontregelen van een vrije, westerse samenleving - lijkt daarmee bereikt.

Helemaal verrassend is dat niet. Al eerder konden we in West-Europa helaas vaststellen dat een klein groepje zeloten met relatief beperkte middelen een open samenleving in de greep kan houden. Dat gold voor terroristen van Al-Qaida, maar eerder al voor leden van de Baskische terreurbeweging Eta, radicale katholieken in Noord-Ierland of de Raf in Duitsland. Aan Nederland en België is hun terreur grotendeels voorbijgegaan, maar burgers in Spanje of Groot-Brittannië kunnen ervan getuigen dat wie aanslagen in zijn directe omgeving meemaakt, zijn onbevangenheid al snel kwijtraakt.

De terreur van Islamitische Staat kan bovendien in heel West-Europa toeslaan. Ook is nog onduidelijk hoe groot de groep IS-aanhangers is die daadwerkelijk aanslagen willen plegen en hoe lang zij actief zullen blijven. 'Brussel' kan een voorbode zijn van wat ons nog te wachten staat. Wat overigens óók geldt voor landen buiten de Europese Unie, zoals Mali, Libanon, Irak en Turkije.

Een belangrijke les van eerdere terreurgolven is echter ook dat de West-Europese rechtsstaat veerkrachtig is. Én dat het werken binnen de regels van die rechtsstaat cruciaal is voor het behoud van de open samenleving op de langere termijn. Zo zijn in West-Europa talloze aanslagen voorkomen en cellen van Al-Qaida of Eta ontmanteld door regulier, alert werk van opsporingsdiensten. Waarbij er soms scherpere wetgeving nodig was of meer bevoegdheden, maar waarbij democratische controle op veiligheidsdiensten voorkwam dat we nu wonen in een politiestaat.

Dat gaat niet vanzelf, soms is de verleiding groot grenzen te overschrijden. Dat gebeurde in Spanje door de inzet van doodseskaders tegen de Eta en nu dreigt het met illegale afluisterpraktijken door geheime diensten. Op vergelijkbare wijze is een noodtoestand zoals in Brussel tijdelijk aanvaardbaar, maar op langere termijn ongewenst. Terreur zal soms op korte termijn ontregelen, maar winst op de langere termijn boekt ze alleen als we de regels van onze eigen rechtsstaat schenden.

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden