Brussel spaart Polen nog even in twist over rechtsstaat

dialoog | Haastig overleg voorkwam gisteren een nieuwe stap in de procedure die Polen het EU-stemrecht kan ontnemen.

Na dagenlange verwijten over en weer tussen Brussel en Warschau trad gisteren opeens een doodse stilte in. Koortsachtig overleg achter de schermen moet voorkomen dat de Europese Commissie een nieuwe stap zet in de rechtsstaat-procedure tegen Polen.

Eind vorige week leek die stap nog onvermijdelijk, omdat de conservatieve Poolse regering weigert iets te veranderen aan haar beslissingen over het Constitutionele Hof. De commissie liet vervolgens weten dat vicevoorzitter Frans Timmermans de vrije hand had om op 23 mei ¿ gisteren dus ¿ de rechtsstaat-procedure op een hoger plan te brengen. Dat proces kan helemaal aan het eind uitlopen op een tijdelijke schorsing van Polen als meestemmend EU-lid. Premier Beata Szydlo reageerde fel op dat Brusselse 'ultimatum'.

Maar kennelijk was de dialoog gisteren intensief genoeg om Timmermans te doen besluiten in ieder geval nog even na te denken over het formele opvoeren van de druk op de Poolse regering. 'Kennelijk', want officieel werd niets naar buiten gebracht. "De commissie is nog steeds constructief aan het praten met de Poolse autoriteiten en we hopen oplossingen te vinden", was het enige dat een commissiewoordvoerder over de kwestie zei.

Brussel eist van Warschau aanpassing van de maatregelen over het Constitutionele Hof die de regering-Szydlo vorig jaar door het parlement joeg. Die brengen de onafhankelijkheid van dat hof in gevaar, volgens de Europese Commissie. Bovendien heeft de regering dit jaar verscheidene uitspraken van het hof naast zich neergelegd.

De meerderheidsregering van de aartsconservatieve, eurokritische partij Recht en Rechtvaardigheid noemt de maatregelen een correctie op de politieke beïnvloeding van het hof door eerdere regeringen. Szydlo vindt vooral dat Brussel zich niet moet bemoeien met beslissingen van een democratisch gekozen regering van een soeverein land.

In januari zette Timmermans de eerste stap in een nooit eerder gebruikte procedure voor lidstaten die de EU-principes over het functioneren van de rechtsstaat aan hun laars lappen. De nieuwe stap die gisteren gezet zou worden is een 'opinie over de rechtsstaat'. Mocht Timmermans daartoe overgaan, en mocht Polen geen gehoor geven aan de Brusselse aanbevelingen, dan kan het land (na een reeks nieuwe procedures) zijn stemrecht verliezen in de ministerraden. Zo'n besluit vereist wel unanimiteit van de 27 andere EU-landen. De Hongaarse premier Orbán heeft al laten weten Polen door dik en dun te zullen steunen.

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2021 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden