Brussel: Pak afgewezen asielzoekers harder aan

"De terugkeercijfers moeten omhoog", zei de Griekse Eurocommissaris Dimitris Avramopoulos (migratie).Beeld REUTERS

De Europese Commissie doet een strenge oproep aan lidstaten: zet uitgeprocedeerden in afwachting van uitzetting desnoods 1,5 jaar vastHet moet afgelopen zijn met de fluwelen aanpak van uitgeprocedeerde en kansloze asielzoekers in Europa. 

EU-lidstaten moeten hen sneller en in grotere aantallen terugsturen naar de landen waar ze vandaag komen. Als zij de benen dreigen te nemen, moeten ze worden vastgezet, desnoods anderhalf jaar lang. Het opsluiten van minderjarigen zonder begeleiding is in uiterste gevallen aanvaardbaar.

Deze oproep komt niet van een eurosceptische danwel antimigratiepartij, maar van de Europese Commissie. "De terugkeercijfers moeten omhoog", zei de Griekse Eurocommissaris Avramopoulos (migratie) vanmorgen. Eerste vicevoorzitter Timmermans schonk eveneens klare wijn. "We willen doorgaan met het geven van bijstand aan personen die internationale bescherming nodig hebben. We zijn het aan hen verschuldigd om te zeggen: als je in nood bent, helpen we, zo niet, moet je terug."

Trage procedures

Naar schatting een miljoen mensen die nu in de EU verblijven, zouden eigenlijk terug moeten naar hun land van herkomst. Zij komen uit landen als Nigeria, Pakistan of Marokko. Van het aantal afgewezen asielzoekers keerde de afgelopen jaren hooguit 37 procent vrijwillig of gedwongen terug. Dat komt deels door trage of weinig doeltreffende procedures in de EU-landen zelf, deels door een gebrek aan medewerking door de landen van herkomst.

"Deze situatie is niet houdbaar", schrijft commissievoorzitter Juncker in een brief aan EU-raadsvoorzitter Donald Tusk, ter voorbereiding op de Europese top van regeringsleiders eind volgende week. Daar staat migratie voor de zoveelste keer op het menu. "Terugkeer blijft een zwakke schakel in het brede EU-antwoord op de (migratie)crisis", aldus Juncker. "Er moet snel vooruitgang komen."

Naast deze strenge woorden trekt Brussel ook de portemonnee. De Europese Commissie maakt dit jaar 200 miljoen euro extra vrij voor terugkeerbeleid. Dat geld gaat zowel naar de lidstaten als naar gezamenlijke Europese inspanningen.

Vluchtelingen in het opvangkamp Moria op Lesbos. In het kamp zijn circa 3400 mensen, voornamelijk mannen uit Syrie, Afghanistan, Pakistan en Afrika.Beeld ANP

Goed kijken naar gedrag

De commissie doet stevige suggesties aan nationale overheden. Zij zouden hun wetgeving over vreemdelingendetentie meer in lijn moeten brengen met EU-wetgeving. Die staat toe dat afgewezen asielzoekers maximaal achttien maanden mogen worden vastgezet voordat ze op het vliegtuig naar het land van herkomst worden gezet. In sommige landen is die maximale periode korter dan de gemiddelde duur van de uitzettingsformaliteiten, zodat de uitgeprocedeerden ertussenuit kunnen knijpen.

Al tijdens de asielprocedure moeten nationale autoriteiten wat de commissie betreft goed kijken naar het gedrag van een migrant die geen kans maakt op asiel. Gebruikt die valse papieren of houdt die zich niet aan afspraken, dan is preventief vastzetten gerechtvaardigd. De oproep van de commissie aan de lidstaten is overigens niet bindend.

Haperende radertjes

Het terugkeerbeleid is één van de vele radertjes in de Europese migratiepolitiek, en ze blijven bijna allemaal haperen. De trage herverdeling van asielzoekers vanuit Italië en Griekenland over andere EU-lidstaten blijft de grootste bron van ergernis voor Brussel. "Er zijn geen excuses meer", zei Avramopoulos.

In 2015 beloofden de EU-lidstaten 160.000 asielzoekers over te nemen van die twee overbelaste landen. Over een deel daarvan zijn inmiddels andere afspraken gemaakt. De huidige afspraak is dat de landen uiterlijk in september dit jaar 98.255 asielzoekers hebben overgenomen uit Griekenland en Italië. Op 28 februari stond de teller op 13.546.

Nederland doet het relatief goed, maar loopt ook achter op de gedane toezeggingen. Alleen Finland en Malta liggen op schema. Avramopoulos zei 'niet te zullen aarzelen om alle macht die de commissie heeft te gebruiken' om de lidstaten aan hun beloftes te houden. In een uiterste geval kunnen ze voor het Hof van Justitie worden gesleept.

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden