Brussel overweegt maatregelen tegen 'gouden visa'

Beeld eu

De Europese Commissie zint op maatregelen tegen lidstaten die EU-paspoorten verstrekken aan rijke investeerders. Vooral Malta en Cyprus zijn bekend dan wel berucht geworden met deze 'gouden visa'. 

De vrees is dat zij daarmee onder anderen 'foute' Russen en Saudiërs de Europese Unie binnenloodsen, en tegelijk de kans geven hun illegaal verdiende geld in de EU wit te wassen.

"In geval van twijfel zou iemand niet het privilege mogen krijgen van staatsburgerschap", zegt Eurocommissaris Vera Jourova (justitie) tegen de Financial Times (alleen toegankelijk voor abonnees van die krant.) "Wij willen dat de lidstaten waakzaam zijn en criminelen niet in staat stellen naar Europa te komen, en dezelfde rechten te krijgen als de mensen die jaren geleden kwamen. Die werken hier, betalen belasting en moeten wachten op hun staatsburgerschap."

Naast Cyprus en Malta hanteren zes andere landen programma's waarmee niet-EU-burgers recht krijgen op een paspoort als ze met hun investeringen een flinke economische impuls naar dat land meebrengen. Dat zijn Griekenland, Hongarije, Letland, Litouwen, Oostenrijk en Portugal.

Machteloos

Op het eerste gezicht staat de Europese Commissie machteloos. EU-landen zijn geheel vrij om hun eigen regels te bepalen over het verkrijgen van het staatsburgerschap. Daarom probeert Brussel eventuele misstanden via een omweg aan te pakken, namelijk als onderdeel van de bestrijding van witwaspraktijken. Daarover bestaan wel EU-brede regels.

"We hebben de macht niet om dergelijke praktijken te verbieden, maar we hebben wel de verplichting om hoge eisen te stellen aan lidstaten", aldus Jourova tegen de FT. "Ze verstrekken het staatsburgerschap immers voor heel Europa", aldus de Tsjechische, verwijzend naar het vrij reizen binnen de Schengen-zone, waar bijna al de betrokken landen lid van zijn.

Dit najaar nog zal de Europese Commissie een rapport presenteren waarin het beleid van de betrokken landen wordt bekritiseerd omdat ze, het ene land meer dan het andere, niet goed controleren hoe de aanvragers van het paspoort precies aan hun vermogen zijn gekomen.

Manafort

Malta verstrekt sinds 2014 paspoorten aan buitenlandse kapitaalkrachtigen die 650.000 euro inleggen in een nationaal ontwikkelingsfonds en nog eens 150.000 euro investeren in aandelen of obligaties. Familieleden mogen overkomen voor 25.000 of 50.000 euro per persoon.

Sindsdien hebben ongeveer zevenhonderd investeerders 590 miljoen euro in het laatje gebracht, aldus de overheidsorganisatie Identity Malta, dat het programma beheert. Zo'n driehonderd andere aanvragen zouden nog in behandeling zijn of zijn afgewezen. Op de website maltaimmigration.com staat dat alle aanvragers worden gescreend via Interpol en andere gerechtelijke autoriteiten.

Op Cyprus is sinds 2008 een slordige 4,8 miljard euro binnengekomen dankzij 1685 investeerders, zo schreef de Britse krant The Guardian eerder dit jaar. Die investeerders, voornamelijk afkomstig uit voormalige Sovjet-republieken, China, Iran en Saudi-Arabië, hebben ook EU-paspoorten voor 1651 familieleden verkregen.

The Guardian onthulde in maart dat de Russische oligarch Oleg Deripaska via zo'n investeerdersprogramma aan een Cypriotisch EU-paspoort is gekomen. Deripaska is een aluminiummagnaat die banden zou onderhouden met Paul Manafort, de vroegere campagneleider van de Amerikaanse president Trump. Beschuldigingen dat Deripaska als schakel heeft gefungeerd tussen de Russische president Poetin en - via Manafort - de verkiezingscampagne van Trump zijn door de oligarch tegengesproken.

Lees ook:

Malta oogst steeds meer kritiek om afhandeling van zaak rond vermoorde journaliste

Het was misschien niet haar kwalijkste vergrijp, maar een opmerking van de Maltese premiersvrouw Michelle Muscat deze week in een interview is de laatste aanleiding tot collectieve woede op Malta, het EU-landje dat al flinke tijd zwaar onder vuur ligt. 

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden