Woningmarkt

Brussel: Doe iets aan de hypotheekrenteaftrek

null Beeld anp
Beeld anp

In Nederland stijgen de hypotheekschulden weer. Den Haag laat na de renteaftrek verder af te bouwen. Afkeurende geluiden uit Brussel.

Christoph Schmidt

Na alle positieve berichten over de Nederlandse economie (gezonde groei, lage werkloosheid, dalende overheidstekorten) stort de Europese Commissie een emmertje koud water uit over Den Haag. Want net als vorig jaar is Nederland macro-economisch gezien 'uit evenwicht', zo luidt het Brusselse oordeel in een tussenrapport over het economische beleid in de EU-landen. Neem de hypotheekschuld. Dat is al een tijdje de grootste schandvlek van Nederland binnen de EU. Sinds 2009 bedraagt de private schuld -- hypotheken en andere soorten consumentenkredieten -- een ontzaglijke 230 procent van het nationaal inkomen.

Daar staan in de verte weliswaar dikke pensioenpotten en de waarde van de huizen zelf tegenover, maar een schuldenberg blijft het. De schulden van Nederlandse huishoudens bedragen het dubbele van het gemiddelde in de eurozone. De afgelopen jaren leek het de goede kant op te gaan met die schuld. Dat was ironisch genoeg te danken aan de economische crisis, waardoor de huizenmarkt inzakte en geschrokken huizenbezitters hun spaar- en vakantiegeld gebruikten voor hypotheekaflossingen.

Huizenmarkt draait op volle toeren

Die sanering is inmiddels tot staan gebracht, constateert de Europese Commissie, omdat de huizenmarkt weer op volle toeren draait en daarmee ook de hypotheekmarkt, met zijn lage rentes. Consumenten gaan weer schulden aan en de banken staan het toe. "De hypotheekschuld is in nominale termen weer aan het stijgen", schrijft de commissie. Wat kan de overheid daaraan doen? Een deel van het antwoord ligt in het alweer bijna vergeten H-woord, het taboe van de hypotheekrenteaftrek, die internationaal omstreden subsidie op schuld.

In 2012 werden de eerste muren uit dit heilige huisje gesloopt, met strengere regels voor nieuwe hypotheken. Daarmee moesten aflossingsvrije hypotheken die soms wel 120 procent van de waarde van een huis financierden, tot het verleden behoren. De invoering daarvan verloopt echter zeer geleidelijk en bovendien is er sindsdien geen enkel aanvullend plan bedacht voor verdere afbouw van het systeem. Tal van internationale organisaties -- niet alleen in Brussel -- blijven jaar in jaar uit hameren op de nadelen ervan, maar in de huidige verkiezingscampagne speelt de hypotheekrenteaftrek nauwelijks een rol.

De grootste twee partijen in de peilingen, PVV en VVD, reppen er in hun programma's met geen woord over, D66 en GroenLinks pleiten wel voor verdere afbouw.

Werkeloosheid

"De effectieve subsidie op door schulden gefinancierd woningbezit blijft substantieel", schrijft de Europese Commissie op licht afkeurende toon. Een voordeel van de aantrekkende huizenmarkt is wel dat minder Nederlandse huizenbezitters 'onder water' staan dan enkele jaren geleden. Door de gestegen prijzen lopen ze minder kans met een restschuld te blijven zitten als ze hun huis gedwongen moeten verkopen. De commissie is niet alleen kritisch over de hypotheekschulden.

Ook op de Nederlandse arbeidsmarkt gaat veel mis, al is de werkloosheid inmiddels tot onder de 5 procent gedaald. Bron van zorg blijft de langdurige werkloosheid onder ouderen. Verder is de toegenomen werkgelegenheid vooral te danken aan tijdelijke contracten en zzp'ers, met alle onzekerheden van dien. Tot slot wacht Brussel met smart op de reeds lang geleden beloofde herzieningen in het pensioen- en belastingstelsel in Nederland.

Italië onder druk, unieke boete voor Oostenrijk

Niet alleen Nederland, ook Duitsland, Ierland, Slovenië, Spanje en Zweden zijn volgens de Europese Commissie macro-economisch gezien uit balans, al is dat niet zorgwekkend. Grotere zorgen maakt Brussel zich om Bulgarije, Cyprus, Frankrijk, Italië, Kroatië en Portugal: daar zijn de onevenwichtigheden 'excessief'. Italië krijgt de zwaarste vermaning vanwege de hoge staatsschuld.

In april beslist de commissie of ze de boeteprocedure in gang zet. Uitzonderlijk is de boete van 29,8 miljoen euro voor Oostenrijk wegens verkeerde statistische gegevens die de deelstaat Salzburg enkele jaren geleden heeft verstrekt. "Betrouwbare data zijn de basis voor succesvol economisch beleid", zei Eurocommissaris Thyssen, die mogelijk wilde onderstrepen dat de Europese Commissie in deze tijden van 'alternatieve feiten' haar mannetje staat.

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2023 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden