Opinie

Bruno Listopad laat de kluts duchtig kwijtraken

Fysieke schizofrenie is een krachtterm die al halverwege de jaren tachtig in de moderne dans opdook. Het staat voor een lichaam dat stuiptrekkend en onnavolgbaar kronkelend op automatisering en globalisering reageert.

In die lichamelijke variant op hersenspoeling zijn deconditionering, decorumverlies en deformatie al lang de sleutelbegrippen waarmee de danspatiënten publiekelijk aan zich laten sleutelen. Theaterdans is immers zijn definities en dramaturgische condities kwijtgeraakt en stelt zich bewust open voor onvoorspelbare, ter plekke uit te vinden vormen. Alle soorten bewegingstechnieken, ongeacht hun herkomst of achtergrond, worden op elkaar losgelaten en via de dansers op de operatietafel gelegd. Het publiek weet zich doorgaans amper raad met die nieuwe ontleedkunst en concludeert hooguit dat de nieuwste dansgeneratie met zichzelf en hun kunst in de knoop ligt. Een lastig en tragisch bijverschijnsel in die 'transito'-fase is de beproeving van de choreograaf door de media. Een persoonlijkheid moet wel heel sterk in zijn of haar schoenen staan om de eigen pas ontdekte signatuur met bijbehorend imago op andere dansers over te dragen en vol te houden.

Een van de talenten die dat lukte, is de Portugese, in Rotterdam opgeleide Bruno Listopad. Nog maar amper afgestudeerd kreeg hij de kans ook met dansers van Krisztina de Chatel en De Rotterdamse Dansgroep te werken. Het leverde hem al meerdere prijzen op, waaronder de Philip Morrisprijs 2001. Onder de toepasselijke titel 'In transit' bracht hij afgelopen week in het Haagse CaDance Festival zijn tweede Korzo-productie.

Verwoed met zijn armen zwaaiend en door zijn heupen zakkend verschijnt Listopad ter ouverture op het verhoogde achtertoneel. Als een Petroushka anno 2000 lukt het de wanhopige mens-marionet niet meer om onder schril getrompetter op te stijgen. Aan zijn voeten ligt een zwarte vloer, waarop drie vrouwen en Guilherme Monteiro Miotto een psychische nachtmerrie beleven. Binnen de zalmkleurige muren van het theater doen zich tafrelen à la Jeroen Bosch voor. De lammen, manken en blinden strompelen voort en laten het aan de toeschouwers over of zij aan het brein van de hulpeloos maaiende danser ontsproten zijn of dat zij hem als zijn misvormde en misvormende muzen zijn toegewezen.

Niets in alle interacties, waarin prikkelende shockeffecten en zorgzame handgebaren elkaar afwisselen, lijkt op inhoudelijk verband te wijzen. En toch weet Listopad tussen de drie vrouwen en hun patiënt een ragfijn net van herkenbare menselijke betrekkingen te spinnen. Zijn zij een eigentijds Bacchantisch vervolg op Balanchine's beroemde Apollo Musagete? Op knerpend geraas, gutsend water en elektronisch geknisper - een geluidscollage van Dirk Haubrich - bieden zij in hun wijnrode kostuums taferelen die amper te vatten zijn. Hier regeert geen idee van orde maar een systeem van gekte. Door welke onstuitbare hang worden deze stuiptrekkers op hun vleeskleurige sokken gedreven? In dit overgangsgebied vol motorisch verkrampte ledematen en gepijnigde hersenen geldt geen waarom, waartoe, waarvoor.

Die oproep tot uitschakeling van de ratio levert ruim een half uur voldoende voedingsstof op. Met name Megumi Nakamura maakt waar dat zij de Gouden Theaterdansprijs kreeg. Onophoudelijk mengt zij haar doorgaans zo esoterische dans met een wonderlijk giftig venijn, dat zij messcherp en als meedogenloze furie op het kale hoofd van haar partner-patiënt laat inwerken. Naast haar hegemonie komen Brenda Boks en Gunvor Karlsen als bemiddelende en beschermende pleegzusters over. Hun shockbehandeling van de zo romantisch gekwelde Petroushka-Apollo kunnen zij niet voorkomen. Verwondering, onbehagen, erbarmen en bewondering verdringen elkaar voortdurend en als zodanig is 'In Transit' volledig geslaagd. Listopad zelf maakt er na een klein uur een hardvochtig eind aan. Hij duikt op, rent als een flitsend zwaard door de dansers en klieft de zelf aangelegde Gordiaanse knoop doormidden.

Tournee in het voorjaar.

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2021 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden