'Bruine pest' in Belgisch leger/Rapport signaleert misstanden bij para's

BRUSSEL - Het 'roosteren' van een Afrikaanse jongen door twee Belgische militairen is, zo valt te vrezen, méér dan een gruwelijk incident. Nadat het duo deze week werd vrijgesproken door de Belgische Krijgsraad, waarschuwde minister van defensie Jean-Pol Poncelet voor 'de bruine pest' in de strijdkrachten, ofwel racisten en fascisten.

THEO KOELE

Het is duidelijk dat de bewindsman 'verveeld zit', zoals de Vlamingen zeggen, met het milde vonnis. Een paar maanden geleden ging een schokkende foto de wereld rond. Twee paracommando's hielden een Somalische jongen boven een kampvuur. Kurt C. en Claude B. waren in 1993 op vredesmissie namens de VN. Ze verveelden zich, en ach, je moet toch wat. Ze hadden naar eigen zeggen niet de bedoeling het doodsbange kind te verwonden, laat staan te doden. Voor zover bekend kwam het joch met de schrik vrij.

“Het was maar een spelletje”, zeiden ze, en de rechters - één burger en vier officieren - waren het daarmee eens. “Jullie zijn door de wereldwijde media-aandacht al voldoende gestraft”, zei de burgerrechter, die er wel aan toevoegde dat hij het vonnis 'zonder felicitaties' uitsprak. Een van de para's heeft inmiddels ontslag genomen, de ander werd overgeplaatst naar de marine.

Maar de zaak krijgt nog een staartje. De krijgsauditeur, de openbare aanklager, gaat in beroep tegen het vonnis. En minister Poncelet sluit niet uit dat er sancties worden genomen tegen de ex-para die nog onder de wapenen is. Want 'de goede naam van de krijgsmacht is besmeurd'.

Die goede naam dreigt nog verder aangetast te worden. De minister beschikt over een rapport, waaruit blijkt dat er nogal wat mis is bij het bataljon waar het vrijgesproken duo diende. Het schort de para's, gelegerd nabij Antwerpen, aan een goede opleiding; er worden onvoldoende disciplinaire maatregelen genomen tegen militairen die zich misdragen; en er is sprake van overmatig gebruik van alcohol, volgens het rapport dat in opdracht van de minister werd opgesteld door de chef operaties van de landmacht, luitenant-generaal Jozef Schoups. Deze heeft zelf ervaring met vredesmissies; hij stond aan het hoofd van de VN-troepen in Oost-Slavonië, een door Serviërs en Kroaten betwist gebied.

Poncelet signaleerde in het rapport méér onheilspellends: racistische en fascistische tendensen binnen de krijgsmacht. De Waalse christen-democraat, een onopvallende bewindsman die zelden betrapt wordt op krasse uitspraken, zei dinsdagavond voor de televisie: “We moeten voorkomen dat een parabataljon dichtbij Antwerpen wordt aangetast door de bruine pest.” En: “Als er bij de strijdkrachten racisten en fascisten zitten, zal ik ze met alle kracht bestrijden.” Racisme in een beroepsleger is 'onaanvaardbaar'.

De vinnigste commentator in de Vlaamse pers, hoofdredacteur Yves Desmet van de linkse krant De Morgen, prees gisteren de ferme taal van de minister. Maar hij vroeg zich in één adem af of de woorden in daden worden omgezet. “Want politiek verantwoordelijken die zweren dat ze alle abcessen zullen wegsnijden, hebben we al eerder gehoord.”

Paracommando's behoren tot de elite van de Belgische strijdkrachten, die de afgelopen jaren drastisch zijn ingekrompen. Para's worden ingezet bij internationale vredesoperaties, maar ook bij de evacuatie van Belgen in landen die in crisis of oorlog verkeren. Zo werden dit jaar honderden militairen naar Congo-Brazzaville gestuurd, voor het geval de opmars van rebellenleider Kabila naar de nabijgelegen Zaïrese hoofdstad Kinshasa de levens van de vele Belgen aldaar in gevaar zou brengen.

De dood van tien para's op vredesmissie in Rwanda, enkele jaren geleden, is in België een soort nationaal trauma geworden, vergelijkbaar met 'Srebrenica' voor Nederland. Al maandenlang wordt een parlementair onderzoek uitgevoerd naar de toedracht van de moordpartij op de militairen, overigens allen afkomstig van een ander bataljon dan dat van Kurt C. en Claude B.

De uitspraken van minister Poncelet over racisme en fascisme werpen een smet op het blazoen van uitgerekend de para's. De bewindsman vindt het zelfs nodig het nationale Centrum voor racismebestrijding in te schakelen, in de door hem aangekondigde strijd tegen verwerpelijke meningen en laakbaar gedrag binnen de krijgsmacht. Voorzitter Johan Leman van het Centrum reageerde bedroefd op de vrijspraak van de twee para's. “Ik heb het erg moeilijk met de vaststelling dat een kind boven het vuur houden 'een spelletje' zou zijn.”

Daarentegen is de jongerenclub van het ultra-rechtse Vlaams Blok 'verheugd' over het vonnis. Die reactie is echter wel het laatste waarop minister Poncelet zat te wachten.

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2022 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden