Review

Bruin trauma wegwerken

In Vlaanderen wordt het oorlogsverleden niet verwerkt, maar politiek teruggewonnen. Verscheidene aspecten van het oorlogsverleden zijn onderbelicht gebleven en hebben geen plaats in de collectieve herinnering gekregen. Vrij snel na de oorlog begonnen gewezen collaborateurs en bepaalde katholieke kringen de collaboratie te vergoelijken en te idealiseren. Het was allemaal in het belang van het Vlaamse volk geweest en het Avondland moest verdedigd worden tegen het bolsjewisme. Het rechtse karakter van de collaboratie werd uitgevlakt; vergeten raakte dat ze deels voortkwam uit gedweep met het fascistische ideeëngoed.

De politieke collaboratie van een belangrijk deel van de Vlaamse Beweging heeft een smet geworpen op de héle Vlaamse Beweging. Daar zitten de Vlaamse elite en regering begrijpelijkerwijs mee in hun maag. Het blazoen dient te worden opgepoetst. Er is haast bij, er is geen tijd voor kritische introspectie of openbaar gewetensonderzoek.

Het zwarte verleden wordt in zijn totaliteit op het Vlaams Blok geprojecteerd. Deze bundel maakt duidelijk dat het Blok niet de enige erfgenaam van het vooroorlogs rechts-extremisme is. Het streven naar de Nieuwe Orde was in het Vlaanderen van de jaren dertig vrij goed ingeburgerd, ook in traditionele katholieke milieus. De auteurs gaan ervan uit dat het verleden alleen verwerkt kan worden als de 'waarheid' onder ogen wordt gezien en erkend.

Een edele, christelijk-humanistische zuiveringsgedachte. Maar is ze ook juist? Zou het met het verwerken van een collectief verleden niet net zo gesteld zijn als met persoonlijke trauma's? Die worden minder verwerkt dan herwerkt, ingepast in, aangepast aan, bruikbaar gemaakt voor heden en beoogde toekomst.

Zeker, feiten en geschiedenis hebben hun rechten. Historici en intellectuelen horen onwaarheden en simplificaties aan te stippen - maar vervolgens moeten ze argumenten en bewijzen aandragen om het beeld bij te stellen.

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2021 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden