Bruggenbouwer Youssou N'Dour

De Senegalese zanger Youssou N'Dour verzorgt zondag het slotconcert van Amsterdam Roots. 'Ik pas me enigszins aan voor de Westerse markt.'

Het wordt dit weekend moeilijk kiezen voor Afrikaanse popfans wanneer een superster en een supergroep bijna gelijktijdig maar op verschillende festivals ons land aan doen. De Senegalese zanger Youssou N'Dour verzorgt zondag het slotconcert van Amsterdam Roots, Les Ambassadeurs is de hoofdact op het Afrika Festival in het Overijsselse Hertme.

Voordat Mali door oorlog werd geteisterd, was het de kweekvijver van muzikaal talent dat zich moeiteloos een weg baande naar de rest van de wereld. Een sleutelrol vervulde toen stijlvernieuwer Les Ambassadeurs. Voor het eerst sinds 1985 is deze legendarische groep rond zanger Salif Keita weer bijeen met behalve Keita ook Cheick Tidiane Seck en Amadou Bagayoko (van Amadou & Mariam).

In buurland Senegal was het de charismatische zanger Youssou N'Dour die vanaf midden jaren tachtig met zijn mix van traditionele wolof-muziek en pop een brug sloeg naar het Westen. "Ik houd ervan om te geven als een griot, als een verhalenverteller. Mijn moeder stamt uit een griot-familie", zo vertelde hij.

Het succes van N'Dour (1959) schuilt in drie kwaliteiten. Al op 13-jarige leeftijd verblufte hij zijn toehoorders in Medina, de beroemdste wijk van Dakar waar hij opgroeide. Toen hij zich drie jaar later bij de Star Band voegde, openbaarde zich zijn gave om gescheiden werelden met elkaar te verbinden. Stoeiend met taal (Wolof, Frans, Engels), stijl (mbalax, reggae, funk, latin) en instrumentarium (akoestisch en elektrisch) voert hij een voortdurende dialoog tussen de eigen Senegalese cultuur met die van het Westen.

Eenmaal op eigen benen zocht hij aansluiting bij andere bruggenbouwers. Peter Gabriel nam hem mee op toernee, met Sting en Springsteen toerde hij voor Amnesty International ('88). Dankzij de wereldhit '7 seconds' ('94) was zijn naam buiten Afrika voorgoed gevestigd. De New York Times omschreef N'Dour's stem als "een aangrijpende tenor, een soepel wapen dat met profetische autoriteit ingezet wordt".

Aan de telefoon omschrijft N'Dour zijn werkwijze: "Ik pas me enigszins aan voor de Westerse markt. In Senegal breng ik altijd een eigen mix uit, daar houden ze van een andere 'vibe'. Wanneer je een popsong schrijft, kun je kiezen uit verschillende mixen zoals latin, jungle, r&b, hip hop. Afrikanen kunnen dat ook."

Zanger, charismatisch leider en bruggenbouwer: precies om die redenen kende het Prins Claus Fonds hem in 2002 een prijs toe. "Zijn wereldsucces als zanger, componist, bandleider en producer zet hij in ten dienste van de samenleving. Via zijn muziek levert hij maatschappelijk commentaar en promoot hij tolerantie en interculturele dialoog" aldus het juryrapport.

N'Dour: "Wanneer ik een song schrijf, probeer ik altijd aan het dagelijks leven te refereren, aan thema's die mensen bezighouden". Zo bracht hij in 1984 het album 'Immigrés' uit: "Dat was een oproep aan Senegalezen die in Frankrijk een nieuw bestaan opbouwden. Ik wilde ze laten weten dat ze niet moeten vergeten waar ze vandaan komen".

Met het album 'Egypt' (2004) eerde hij de spirituele leiders van de Senegalese soefi-islam. Daags na de moord op Theo van Gogh (5 november 2004) voerde hij het uit in het Concertgebouw met de afsluitende woorden: "Religie is niet droevig, je mag er ook op dansen". In Senegal ging 'Egypt' in de ban wegens gevreesde reacties uit het Midden-Oosten, de reacties zijn vastgelegd in de beroemde biopic 'I bring what I love' (2008).

Sindsdien is N'dour's politieke rol alleen maar toegenomen. Na een kort ministerschap voor cultuur en toerisme is hij vandaag de adviseur van president Macky Sall. Tot afgelopen zondag was hij actief in de recent gehouden gemeenteraadsverkiezingen. Met zijn eigen media (dagblad, radio- en tv station) en zijn songs blijft hij zich roeren in het publieke debat.

Zijn laatste zet is de hit 'One Africa' waarmee hij de religieuze strubbelingen in Centraal Afrika ten goede wil keren. In de clip zingt hij, zelf moslim, een duet met de chriselijke zangeres Idylle Mamba. Tijdens een debat op TV5 (16 maart 2014) zegt hij hierover: "Ik wil laten zien dat religies geen obstakel zijn maar juist een verrijking. Alle problemen in Afrika komen neer op de herverdeling van rijkdom en duwt mensen mensen in een bepaalde richting. Dát frustreert."

Concerten

Youssou N'Dour: vanavond in Muziekgebouw Frits Philips (Eindhoven)

Amsterdam Roots: vrijdag 4 juli en zaterdag 5 juli in Melkweg, Paradiso, Tolhuistuin; zondag 6 juli: Java Eiland.

www.amsterdamroots.nl.

Afrika Festival Hertme: zaterdag 5 juli en zondag 6 juli. www.afrikafestivalhertme.nl

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2019 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden