Brown in een paar maanden ’van Stalin naar Mr Bean’

Twee maanden terug was Gordon Brown nog een zelfverzekerd man. Toen volgde de ene blunder na de andere en ligt zijn reputatie van competente leider in duigen.

De man die bij zijn aantreden beloofde het vertrouwen in de politiek te herstellen, moest deze week bekennen dat zijn partij illegale donaties heeft ontvangen. Na het schandaal over ’titels voor leningen’ is de partij opnieuw verstrikt in een schandaal over de financiering.

Op verzoek van de Kiescommissie is de politie wederom een onderzoek begonnen. Nog geen twee maanden geleden rondde die het onderzoek af naar de mogelijke verkoop van Hogerhuiszetels. Er was onvoldoende bewijs voor vervolging.

Het nieuwste schandaal is veel eenduidiger. Projectontwikkelaar David Abrahams heeft sinds 2003 in totaal bijna 1 miljoen euro aan Labour gedoneerd. Hij deed dat via tussenpersonen, omdat hij anoniem wilde blijven. Anonieme giften en donaties via tussenpersonen zijn verboden. Labour scherpte zelf in 2000 de wet op partijfinanciering aan.

Het is voor velen onvoorstelbaar dat partijsecretaris Peter Watt de enige binnen de partij zou zijn geweest die afwist van deze donaties en dat hij niet wist dat de transacties illegaal waren. Watt bood onmiddellijk zijn ontslag aan.

Brown verzekerde dat hij niets wist van de donaties– die worden nu allemaal terugbetaald – en zei direct actie te hebben ondernomen door het instellen van twee interne onderzoeken. De zoveelste, spotten politiek commentatoren, die de vele evaluaties van Brown op tal van beleidsterreinen, variërend van de gezondheidszorg tot de openingstijden van de horeca, vooral zien als een manier van de premier om beleidsverantwoordelijkheid af te schuiven. Maar Brown gaf wel duidelijk toe dat de wet was overtreden.

Partijleden reageren vol woede en verbijstering op de onthullingen. Na het ’titels voor leningen’-schandaal had de partijfinanciering toch Browns eerste prioriteit moeten zijn, zo redeneren zij. En zoals bij elk schandaal druppelde steeds nieuwe belastende informatie naar buiten.

Eén van de tussenpersonen, Janet Kidd, heeft geld aangeboden aan de campagnemanager van de premier zelf. Deze weigerde de cheque, omdat zij die niet aannamen van geldschieters die ze niet kenden. Vervolgens speelde hij wel Kidds naam door aan vice-partijleider Harriet Harman en die accepteerde wel 7500 euro van haar. De politieke toekomst van de vice-partijleidster, die niet behoort tot Browns vertrouwelingen, is onzeker.

Browns nieuwe fondsenwerver Jon Mendelsohn moest gisteren ook toegeven al twee maanden van de illegale donaties op de hoogte te zijn, maar lichtte Brown niet in.

De premier moet vechten voor zijn geloofwaardigheid en reputatie. Deze zomer was hij nog de bekwame crisismanager, maar sinds hij begin oktober op het laatste moment afzag van het uitschrijven van vervroegde verkiezingen, lijkt de als ’control freak’ bekendstaande premier de regie kwijt. De laatste twee maanden stapelden de blunders zich op. Zelfs op zijn oude terrein van financiën. Zo is veel kritiek op de wijze waarop hypotheekbank Northern Rock is gered en op een haastig geformuleerd plan voor verhoging van de kapitaalbelasting voor ondernemers. De belastingsdienst raakte een cd kwijt in de post met de persoonlijke gegevens van 25 miljoen mensen.

Waar Blair kritiek en crisissen met zijn charme van zich afschudde, kleeft zelfs de kleinste misser aan de krampachtig reagerende Brown. Hij is nu net zo impopulair als Blair op zijn dieptepunt. „Van Stalin naar Mr Bean”, vatte de leider van de Liberaal Democraten Vincent Cable het droogjes samen.

De vraag is nu hoe Brown zijn autoriteit gaat herstellen. Hij zal moeten bewijzen zijn ambitieuze beleidsplannen – miljoenen huizen bouwen en het onderwijs verbeteren – waar te kunnen maken.

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2021 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden