Broos wappert zonder poespas

Het is commercieel gezien een gat in de markt, maar een kunstenaar als Anton Broos (46) laat zich niet in de verleiding brengen om zijn 'Belle Vue'-project voor reclamedoeleinden te gebruiken. De Leidenaar heeft zijn eigen postuur op ware grootte afgebeeld op 42 vaandels, die sinds kort langs de Nederlandse en Belgische kust wapperen. Strandwandelaars die even op een bankje uitrusten zien 'hem' - overgeleverd aan de wind - dansen, turnen, doodvallen, opleven, maar bovenal 'zichzelf' krampachtig vasthouden aan de vlaggenstok.

Broos heeft iets met de Noordzee: ,,Ik zou niet lang zonder die plas kunnen'', zegt hij, terwijl hij met de rode Citroën AX de strandboulevard van Noordwijk aan Zee oprijdt. Nabij die bocht staat een oud kunstwerk van de kunstenaar die in 1984 aan de Rietveld Academie afstudeerde. Het was zijn eerste grote opdracht: een gekrulde roestvrijstalen golf. De sculptuur stond er al vrij snel na zijn afstuderen. ,,Het was patsboem, er moest iets komen, iets dat langer mee zou gaan dan een paar jaar, en zeker over tien jaar nog niet mocht vervelen. Ik moet zeggen dat ik er nog van kan genieten als ik er langs kom.'' Aan het einde van de strandboulevard stopt hij en stapt hij uit de auto. ,,Daar staan ze'', zegt hij trots, terwijl hij wijst naar de twee 'Belle Vue'-vlaggen, die daar hangen. Ze markeren de overgang van duinpan naar klinkerweg en worden al vanuit de verte gezien door duinfietsers.

Het is de bedoeling dat de vlaggen ook in Engeland en Frankrijk aan de kust komen te staan. ,,Waarom zou ik mezelf beperken tot Nederland en België?'', merkt hij later op. Hij staat dan in de ontvangsthal van congrescentrum De Baak, dichtbij de Noordwijkse vlaggen, waar de videoperformance is te zien. Want Broos heeft de sessie gefilmd waarin hij liggend op een stuk wit papier zijn eigen lichaam natekent. ,,Eerst dacht ik erover om dat naakt te doen, maar dat lag zo voor de hand. En met kleren aan is het veel spannender, want nu heb ik mijn lichaam strak langs mijn kleren afgetekend.'' Het filmpje laat zien hoe hij in opperste concentratie probeert de vorm van zijn lichaam weer te geven. ,,Het is een rare gewaarwording als je opstaat en jezelf ziet liggen'', becommentarieert hij. De viltstift glijdt soepeltjes langs armen en benen, alsof een choreograaf hem onderwijl aanwijzingen geeft. Het tekenen van zijn handen blijkt nog knap lastig. Hij rekt zich volledig uit en moet goed opletten dat de rest van zijn lichaam niet verschuift, want één misrekening en hij heeft zichzelf als klokkenluider van de Notre Dame afgebeeld. Als de tekening klaar is, verdwijnt deze in het filmpje plotseling in het niets en begint de sessie opnieuw.

Het uiteindelijke ontwerp ging terstond naar een vlaggenprinter, die enigszins verbaasd, aan de slag ging. ,,Hij had dit nog nooit meegemaakt en vroeg of hij er reclame mee mocht maken in zijn bedrijfsfolder.'' Dat stond Broos toe, maar hij heeft met dit project geen commerciële plannen. Hoogstens zou hij er kaarten van laten drukken. Het is voor hem te hopen dat niet de een of andere plaatselijke haringverkoper zijn idee overneemt en dergelijke kunstzinnige vlaggen op het strand gaat neerzetten om er zijn waar mee aan te prijzen.

Broos beschouwt zijn project als een studie naar de afmetingen van het menselijk lichaam in verhouding tot de openbare ruimte. Daarbij ondervindt hij van de ambtenaren van Nederlandse en Belgische gemeenten geen hinder. Integendeel, ze werken altijd enthousiast mee aan een vergunning om de vlaggen te plaatsen: ,,Het maakt mensen vrolijk en ik heb zelfs al gehoord dat de vlaggen gemist zullen worden als het project afgelopen is.''

Broos voert zijn project met veel plezier uit: ,,Het geeft een gevoel van vrijheid, het idee dat je aan een vlaggenstok wappert; wie zou dat nou niet lekker vinden, om doelloos op de wind te zweven en van het uitzicht te genieten?''

Hoewel de vlag het hoofdbestanddeel is van zijn project, bezweert hij dat het neerzetten van wapperende doeken geen obsessie voor hem is. Het idee kwam hem gewoon aanwaaien: ,,Het gebeurde tijdens een treinreis. Ik bedacht dat het raar is dat je als kind op koninginnedag al een vlaggetje in de handen krijgt gedrukt, zonder dat iemand uitlegt wat die kleuren betekenen of wat je er nou mee moet.'' Vorig jaar ging Broos op onderzoek uit en 'determineerde' hij de Nederlandse driekleur. Door de kleuren rood, wit en blauw van elkaar los te koppelen - achter het stationsgebouw van Den Haag HS plantte hij drie vlaggen met elk één kleur - ontdekte hij een nieuwe betekenis die niet direct aan de Nederlandse driekleur af te lezen valt is. ,,Rood is leven, wit is maagdelijke onschuld en blauw staat voor ruimte.''

Van daaruit ontstond het idee om zelf een vlag te ontwerpen met zijn lichaam als beeldteken. ,,Het meest fascinerende vind ik de weergave van het lichaam op ware grootte. Bijna nergens zie je dat nog. Bij reclameborden en standbeelden worden personen bijna altijd groter uitgebeeld dan ze in werkelijkheid zijn. Bij mijn vlaggen is dat niet het geval, mijn lichaam staat er niet groter op dan ik ben. 'Ik' hang bijvoorbeeld bij het Centraal Station van Oostende in België. Dat is een gebouw met een imposante uitstraling, opgesmukt met allerlei versieringen die er eigenlijk niet toe doen. En dat gegeven contrasteert enorm met mijn vaandels, met de natuurlijke vorm van een vlaggenmens, die heel puur en zonder poespas zijn eigen gang gaat.''

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2021 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden