Broodmagere, verzwakte koeien moeten Baringo redden

De Keniaanse overheid koopt verzwakte koeien op en doneert ze aan mensen die honger lijden.Beeld Ilona Eveleens

Kenia heeft te kampen met extreme droogte. Vooral de nomaden in afgelegen gebieden lijden hier onder. Deel 1 van een tweeluik vanuit het district Baringo. ‘Ik heb mijn eerste droogte meegemaakt in 1965. Sindsdien komen ze steeds sneller terug.’

Twee uitgemergelde koeien sjokken de speelplaats van een verlaten Moinomin-basisschool in het West-Keniaanse district Baringo op. In hun kielzog een groep ontheemde vee-nomaden. De mannen en vrouwen, het zijn Tugen en Masai, zien vervolgens hoe met vlijmscherpe messen de halzen van de koeien worden doorgesneden. De dieren zakken in elkaar. Het bloed kleurt de droge aarde donkerrood. Dan worden de dieren in stukken gesneden. “Er zit nauwelijks vlees aan”, merkt een van hen hoofdschuddend op.

Kenia wordt geteisterd door extreme droogte. De regering heeft het vorige maand bestempeld als een nationale ramp. Bijna drie miljoen mensen zijn aangewezen op voedselhulp. De overheid probeert de crisis onder meer aan te pakken door verzwakte koeien van herders te kopen en het vlees en de botten te doneren aan hongerende mensen. De meeste mannen en vrouwen bij de school bij het plaatsje Campi ya Samaki hebben ruim een dag niets gegeten. Micah Chebii, met zijn 61 jaar de oudste in het gezelschap, laat het hoofd in zijn handen rusten. “Ik heb mijn eerste droogte meegemaakt in 1965. Sindsdien komen ze steeds sneller terug. Het is elke keer hetzelfde. De regen blijft weg, ons vee gaat dood en wij moeten bedelen om eten. Als de regen komt, bouwen we onze veestapel weer op en leven naar de volgende droogte toe.”

Het wijde landschap van Baringo, waarin ironisch genoeg ook twee grote meren liggen, oogt troosteloos kaal. Er is nog geen verdord grassprietje te vinden. Zelfs de geiten, overlevingskunstenaars tijdens droogte, zijn mager en knabbelen uit wanhoop aan de houten schutting. Een van de vrouwen loopt plotseling weg van de slachtplaats. Agnes Nangurai ziet wat water glinsteren in de watertanks van de school die op hun kant liggen. Samen met een van haar kleinkinderen schept ze het voorzichtig in een container. “Wat een geluk dat de anderen het nog niet hebben gezien”, zegt ze met een flauwe glimlach.

Tekst loopt door onder afbeelding

Micah Chebii: 'Het is elke keer hetzelfde. De regen blijft weg, ons vee gaat dood en wij moeten bedelen om eten.'Beeld Ilona Eveleens

Op de vlucht

Nangurai is weduwe en van de Masai-minderheid in Baringo. Haar zonen zijn met vee dat nog sterk genoeg was gaan zoeken naar weidegronden en waterbronnen. “Ze zijn heel ver gegaan. Hun vrouwen en ik bleven achter om voor de kinderen te zorgen. Maar toen moesten we vluchten voor de Pokot.” Niet alleen droogte en honger hebben zo’n 200.000 mensen in Baringo gedwongen te vertrekken, maar ook geweld. Waar de droogte het hardst toeslaat, vechten rivaliserende nomadenvolken geregeld met elkaar over slinkend grasland en waterbronnen. Ook dringen zwaarbewapende herders met hun vee grote landerijen en privé-wildparken binnen. “De Pokot wonen in een naburig district. Ze hebben duizenden stuks vee gestolen in Baringo en ook enkele mensen gedood onder wie een moeder en haar drie dagen oude baby. Daardoor slaan Tugen en Masai op de vlucht”, legt Masai-activist Amos ole Mpaka uit. Volgens de oude Chebii hoeven de Tugen en Masai in Baringo niet op bescherming van de politie te rekenen. “Die zijn zelf bang voor de Pokot en hun machinegeweren.”

Verkiezingen

Avtivist Ole Mpaka zet zich al jaren in voor de Masai-minderheid. Hij luistert naar de verhalen van de ontheemden in Campi ya Samaki en vertelt ze dat hij zich dit jaar kandideert voor een parlementszetel. “Wij trekken in Baringo altijd aan het kortste end. We moeten een stem hebben in het parlement.” Ook al erkent hij dat droogte en verkiezingen - in augustus gaat Kenia stemmen - een slechte combinatie zijn. Het geweld tussen bevolkingsgroepen wordt soms opgestookt. Twee politieke kandidaten in Baringo werden vorige week vermoord.

De ontheemden hebben überhaupt weinig vertrouwen in politici. “Ze doen veel te weinig om de gevolgen van de droogte dragelijker te maken. Ze denken alleen aan zichzelf. De regering zou dammen moeten bouwen zodat we langer water hebben. Nu stromen de rivieren leeg in de oceaan hier ver vandaan”, moppert Chebii. Hij wikkelt zijn stuk vlees in een plastic tasje en wandelt richting het lege en dorre landschap.

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden