Brons maakt Anthony Nesty blij en droevig tegelijk

BARCELONA - De metamorfose van Anthony Nesty is in Barcelona voltooid. Met een gerust hart kan hij stoppen met zwemmen. Van niets werd hij een volksheld; de schichtige jongeling van weleer streeft nu een ambassadeursfunctie in de Verenigde Staten na. Als bij iemand topsport vormend heeft gewerkt, is het wel bij de Surinamer die in Seoul de eerste zwarte Olympische zwemkampioen sinds 1912 werd.

"Zo praten met jullie, vier jaar geleden had ik dat niet voor mogelijk gehouden" , hield Nesty de internationale pers gisteren voor, nadat hij het in Seoul geflikte kunstje niet gekopieerd had gekregen. Toen kwam hij vanuit het niets en profiteerde hij van de blunder die Matt Biondi met zijn zwakke aantikken maakte. Een honderdste van een seconde was de marge die besliste over de toekomst van Nesty. Tijdens de wereldkampioenschappen in Perth was hij vorig jaar het fenomeen Gross twee tellen te snel af, maar in Barcelona brak de terughoudendheid in het eerste wedstrijddeel hem op. De Amerikaan Pablo Morales en de zich in een droom wanende Pool Rafal Szukala behielden een minimale voorsprong.

In Seoul ontstond na zijn opzienbarende triomf over Biondi een bizarre situatie. In de bomvolle interviewruimte kreeg Nesty er tijdens een spervuur van vragen met zichtbare tegenzin een paar keer "Ja" en "Nee" uit, waarna hij als een speer de anonimiteit opzocht. Gisteravond had hij al voor de officiele plichtpleging begon meer gezegd dan destijds.

Verlegen jongen

In de Verenigde Staten, waar hij woont, traint en studeert, wordt hij nog steeds afgeschilderd als een overdreven verlegen jongen. Dat is hij reeds lang niet meer, maar hij is natuurlijk niet de bluffer waarom daar slechts lijkt te worden gevraagd. Typerend voor de Amerikaanse mentaliteit was het moment waarop hij gisteren enkele opmerkelijke momenten schilderde die hij na Seoul had meegemaakt. "Er is ook een vliegtuig naar me vernoemd, maar dat verongelukte." Waarop vrolijk werd gelachen, daar men veronderstelde dat Nesty ontspannen een grap maakte. In werkelijkheid kostte de crash het leven aan 169 inzittenden en was Nesty er diep door geschokt. Het liefst wilde Nesty zich in '88 aan alle festiviteiten onttrekken. "Na Seoul was ik geschokt, waren mijn ouders geschokt door wat ons overkwam."

Hij is wars van ophef over zijn prestaties, eerder doet hij ze af als weinig bijzonder. Terwijl weinigen zich vermoedelijk zo veel opofferingen hebben getroost als Nesty, zoals zijn trainer Kenneth McDonald concludeerde. "Het talent heeft hij gekregen, met doorzettingsvermogen heeft hij zijn doel bereikt."

De ontspanning van vier jaar geleden was gisteren niet meer terug te vinden. Zenuwen benamen hem 's morgens tijdens de schiftingsronden bijna de adem. 's Avonds had hij zich hervonden, maar door een valse start van Mel Stewart vertrok hij wat te voorzichting. Bij het keerpunt kreeg hij al enigszins een vermoeden dat op de eerste 25 meter de prolongatie van de Olympische titel was verloren. Morales - in 1984 overigens al Olympisch kampioen; in '88 wist hij zich niet te plaatsen - raakte de wand veel eerder dan Nesty had kunnen vermoeden en hij zag tevens hoe formidabel diens keerpunt was. "Het was zo goed, dat ik het me nauwelijks kon voorstellen. De laatste tien meter kwam ik dichterbij, maar ik kwam ruimte te kort om langszij te komen."

De achterstand was gewoon te groot om zijn grootste kwaliteit te kunnen uitbuiten. Waar vlinderslagzwemmers over het algemeen in de slotmeters op een muur stuiten, breekt Nesty daar doorheen, zoals hij in Seoul en Perth demonstreerde. "Ik ben blij en droevig tegelijkertijd. Verliezen is geen schande, als ik maar het gevoel heb het uiterste te hebben gegeven. Veertien jaar heb ik keihard gewerkt, het is nu tijd om ermee te stoppen." Eerder verklaarde hij reeds dat het afwerken van de misschien wel te zware trainingsprogramma's die de vlinderslag tegenwoordig vergen, hem steeds meer moeite ging kosten. Niet zozeer lichamelijk als wel geestelijk. Seoul en Perth brachten het Surinaamse volk in verrukking. Maar Nesty kreeg de laatste tijd steeds meer signalen dat de bescheiden Surinaamse zwemmerij op zijn nederlaag zat te wachten. Hij heeft het daarbij voor zijn doen zelfs ongemeen fel over "de slijmballen van de zwembond" .

Rijk is Nesty van zijn succes niet geworden, hetgeen de Amerikanen ook al niet begrijpen. Niet alleen edelmetaal heeft het zwemmen Nesty opgeleverd. Of de eretitel van goodwill-ambassadeur; een stadion dat naar hem vernoemd werd of de postzegels en munten waarop zijn beeltenis verscheen.

Ofschoon Nesty zegt in zijn hart dezelfde persoon te zijn gebleven, heeft het zwemmen en de niet gewenste ophef die het succes met zich meebracht, zijn karakter gevormd. Hij noemt zijn vroegere verlegenheid de grootste barriere uit zijn leven. Het in de schulp van zijn eigen gedachtenwereld kruipen, kwam voort uit een wantrouwen tegen de mensen die hij niet kende. "Op een gegeven moment moet je uit je schuilplaats komen, anders wordt je eenzaam. Dankzij zwemmen heb ik die problemen grotendeels overwonnen. Ik kan nu gewoon met de pers praten, ik kan nu zelfs de hele dag met de pers praten. Ik heb in de afgelopen tijd gewoon veel geleerd."

Armoede

Hij moest zich ook wel aanpassen vanaf het moment dat hij besloot zijn zwemtalenten te ontwikkelen. Dat kon niet in eigen land dat niet eens een wedstrijdbassin had, dus verkaste hij naar Amerika. Daar botste de nu 24-jarige zwemmer aanvankelijk hard met de volstrekt andere cultuur, de taal en het tot hem doordringende besef hoe erg de armoede in zijn thuisland is. "Ik vertrouwde de mensen er niet zo snel en had moeite met de Amerikaanse mentaliteit. Het maken van geld is er alles" , zei hij eens. "Ik zeg niet dat dat slecht of verkeerd is, maar Surinamers zijn meer met het leven zelf bezig."

Aanvankelijk studeerde Nesty in Amerika rechten. De overschakeling naar communicatie verklaart hij met zijn streven "ambassadeur te worden in een vreemd land, het liefst Amerika" . Daarvoor zou hij makkelijker met mensen moeten communiceren. Nog een jaar moet hij uittrekken om zijn studie te voltooien. Maar het wedstrijdzwemmen houdt hij voor gezien. Kenneth McDonald veronderstelt dat hij zich op hardlopen en voetballen zal gaan richten om zijn aanleg voor gewichtstoename te onderdrukken. Voor hemzelf is het reizen over de wereld ook afgelopen, nu zijn begenadigde talent uit de zwembroek stapt. Van een enorme aanwas van zwemtalent is het na de Nesty-successen in Suriname niet gekomen. McDonald: "Als in Nederland een schaatser wereldkampioen wordt, trekt dat tienduizenden mensen naar de ijsbaan. In Suriname hadden we 200 wedstrijdzwemmers en nu zijn het er misschien 240. Toen ik in 1978 Nesty voor het eerst ontmoette was het een ondeugende jongen, allesbehalve zelfbewust. Nu moet ik erkennen dat ik zo'n begenadigd talent in de rest van mijn leven niet meer zal kennen."

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2021 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden