Opinie

Broeierige effecten

In een smetteloos wit pakje en op naalddunne hakken verschijnt Blanche Dubois ten tonele. Geschokt door de rauwe volksbuurt waar ze terecht is gekomen en waar zus Stella in een benauwde tweekamerwoning blijkt te leven met de onbesuisde Poolse immigrant Stanley. Groot is het contrast met hun afkomst en Blanche's hang naar verfijning. Ze stammen uit een rijke plantersfamilie, maar Blanche's landgoed is verkwanseld. Financieel en mentaal berooid zoekt zij haar toevlucht bij zus en in dromen. Stanley vindt haar een bedriegster.

Waarheid en leugen, realisme en fantasie, illusie en realiteit, kitchensink en sensualiteit, daar ergens tussen balanceert 'A Streetcar named Desire', waarmee Tennessee Williams' roem na de première op Broadway in 1947 was gevestigd. Niet eenvoudig om daar een vorm voor te vinden, die ook nog eens recht doet aan de poëtisch-evocatieve schrijfstijl en het psychorealisme, dat nu wat drakerige trekjes vertoont.

Bij toneelgroep Het Vervolg heeft regisseur Léon van der Sanden met zijn acteurs een mooi evenwicht gevonden tussen een zeker naturalisme en stilering, dat ook in het decor (Herbert Janse) terugkomt. Een rij chique zwenkventilatoren aan de zijkant, ruwhouten trappetjes tussen de kamers op verschillende niveaus, kale peertjes en een kledinghanger aan lange draden.

Het bad waarin Blanche telkens weer haar zenuwen wil ontspannen, blijft vrijwel onbetreden. Maar het kraanwater is echt, en heet, zodat flarden stoom boven de scène waaieren, wat een heel suggestief broeierig effect geeft. Als Blanche zich verkleedt, kijkt ze het publiek in als in een spiegel. Een bekende truc, maar hier werkt dat sterk als confrontatie met haar steeds neurotischer wordende gedrag.

Sinds de verfilming uit 1951 met Vivien Leigh en Marlon Brando zijn Blanche en Stanley klassieke en gewilde personages, zeker ook vanwege het tegenbeeld: zij de naar schoonheid smachtende heldin, hij de op seks beluste driftkikker. Marie-Christine de Both laat een lichte hysterie in haar ogen zwemmen, die nauwelijks merkbaar erger wordt tot Blanche zich aan het eind, wezenloos onder de douche, voorgoed alleen en weggetrapt weet.

Zij gebruikt haar hoge hakken geraffineerd voor een iets instabiele houding, die naar Blanche's neurose én drankzucht verwijst. Een subtiel opgebouwde rol, waar Hans Trentelman net genoeg blanke pit-vermoedens tegenover zet om geloofwaardig te maken waarom Stella op Stanley viel. Dat is mede te danken aan Gitta Fleuren, die met kleine gebaren, soms alleen een oogopslag of een strakke rug laat zien hoe machteloos Stella zich voelt tussen haar liefde voor Stanley en loyaliteit voor haar zus.

Jammer dat Van der Sanden de geboorte van Stella's kind en Stanleys verkrachting van Blanche simultaan laat gebeuren. Toch scheert deze stevig bewerkte en van alle bijrollen ontdane 'Tramlijn begeerte' gevoelig en fraai langs vals sentiment en platvoersheid.

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2021 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden