'Broedertwist' van 1830 herdacht in gezamenlijke tentoonstelling.

Een huwelijk zonder liefde, noemde een Franse gezant devereniging van Nederland en België op het Congres van Wenen in1814. Hij had gelijk, al wil je zoiets natuurlijk niet uit de mond van een Fransman horen.

Feit is wel dat het Verenigd Koninkrijk voor de zuiderlingenvanaf het begin op scepsis kon rekenen. Ze waren niet gekend inhet besluit tot samenvoeging van de Republiek en de vroegereOostenrijkse Nederlanden en het prinsbisdom Luik. Dat was eenéén-tweetje geweest van de Engelsen en de Pruisen, die graageen sterke bufferstaat ten noorden van Frankrijk zagen om hetFranse gevaar in te dammen. Maar of de Belgen wel zo graag bijNederland wilden horen, was ze niet gevraagd.

Uiteindelijk hield dit 'huwelijk' maar stand tot 4 oktober1830, toen België zich na een kortstondige revolutieonafhankelijk verklaarde. Voor koning Willem I duurde devereniging tot 1839, voordat hij zijn pogingen om de Belgenhardhandig binnenboord te houden staakte en mokkend hetdefinitieve scheidingsverdrag tekende.

Honderdvijfenzeventig jaar na dato wordt het uiteenvallen vanNederland en België in een tentoonstelling aangeduid als een'broedertwist' in plaats van een mislukt huwelijk. In hetNoordbrabants Museum in Den Bosch wordt voor het eerst zowel deNederlandse als de Belgische kijk op de gebeurtenissen rond 1830getoond. Beide visies worden gespiegeld gepresenteerd,geïllustreerd met de nationale driekleuren. Belgischeoorlogspropaganda hangt naast Nederlandse schilderijen waarop eentegenovergestelde boodschap spreekt. Naast de tempels voor deBelgische helden van de Revolutie, zoals Çharlier met het houtenbeen' en graaf Frederik de Merode, die zij aan zij vocht met hetgewone volk en daarbij het leven verloor, prijken de tempels voorde Nederlandse martelaren, zoals Jan van Speyk, die zijn schipen zichzelf in de lucht liet vliegen.

Bij de samenstelling van de tentoonstelling 'Broedertwist:België en Nederland en de erfenis van 1830' werkte het Bosschemuseum nauw samen met het Stedelijk Museum Vander Kelen-Mertensin Leuven, waar de expositie vanaf eind januari 2006 te zien is.

In Nederland is de herinnering aan de Belgische opstand vrijbeperkt gebleven. We leerden vroeger een jaartal met detoevoeging 'Tiendaagse veldtocht'. Er staat hier en daar eenmonument, zoals het Amsterdamse 'Monument gewijd aan devolksgeest van 1830 en 1831' - beter bekend als 'Naatje op deDam'. Ook Den Haag heeft een standbeeld dat al evenminonomstreden is geweest. En dan is Jan van Speyk vernoemd inmarineschepen en een vuurtoren. Maar van de kampementen inNoord-Brabant (Rijen, Tilburg) en de massale troepenbewegingennaar België vind je niets terug. Maar 'wij' hebben dan ookverloren, wordt nog eens duidelijk uit de expositie. Demilitairen die door koning Willem I zich eerst succesvol een wegbaanden langs Hasselt en Leuven, werden in de straten van Brusselgetrakteerd op een regen van stenen, en zelfs kachels vlogen uitde ramen - een illustratie dat de 'blauwe kielen' niet alleenvochten.

De Belgen zijn fier op hun revolte en kunnen geen genoegkrijgen van die gebeurtenissen: 1830/1831 is meer dan een jaartaluit het geschiedenisboekje. Het is ook het liedje 'Amour sacréla patrie' uit de opera 'La Muette de Portici' (De Stomme vanPortici), waarmee op 25 augustus de vlam in de pan sloeg. Het isook het Warandepark waar de Nederlandse troepen moesten buigenvoor de zuiderburen. Je kunt nu zelfs een wandeling maken langsgedenkwaardige plaatsen uit de tijd van de Revolutie.

De tentoonstelling 'Broedertwist' beperkt zich niet tot deRevolutie en het wapengekletter. De aanloop wordt uit de doekengedaan, de Oranjes en de nieuwe Belgenkoning Leopold wordenbelicht met schilderijen, kostuums en zelfs een schouderbotje vande in de Slag bij Waterloo gewond geraakte kroonprins Willem II.Hoe de jonge staat België zich probeerde te legitimeren enNederland zijn nationale trots oppoetste met patriottistischepoëzie (Tollens), vlaggen en uniformen - het wordt allemaalkeurig tegenover elkaar gezet.

Dan wordt ook duidelijk dat de broedertwist niet lang heeftgeduurd. Nog geen jaar na de Revolutie accepteerde de Belgischeregering al een uitnodiging van de Nederlandse ambassadeur inBrussel om de receptie ter gelegenheid van de verjaardag van zijnkoning bij te wonen. En bij de oprichting van Nederlandsemonumenten werd er toch vooral op gelet de Belgen niet te zeertegen het hoofd te stoten. Broedertwist? Bij een voetbalwedstrijdmerk je er nog iets van, maar als het daarbij blijft?

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden