Britten zien een pijnlijke doodsstrijd graag verzacht

Driekwart is vóór euthanasie - en toch lijkt de Assisted Dying Bill het niet te halen

LONDEN - Tony Nicklinson beschreef de laatste fase van zijn leven als een 'levende nachtmerrie'. Nadat hij in 2005 werd getroffen door een hersenbloeding, leed hij aan het zogeheten 'locked-in'-syndroom. Dat hield in dat hij min of meer opgesloten zat in zijn lichaam. Hij was verlamd vanaf de nek en kon alleen communiceren met de buitenwereld door met zijn ogen te knipperen en zijn hoofd te knikken.

In een geschreven verklaring aan het Britse Hooggerechtshof legde de 56-jarige Nicklinson in 2012 uit wat dat voor hem betekende. "Ik kan niet krabben als ik jeuk heb. Ik kan niet in mijn neus peuteren als die verstopt zit. Ik kan alleen eten door als een baby gevoed te worden. Het verschil is dat baby's groeien en uiteindelijk zichzelf kunnen voeden. Ik heb geen privacy of waardigheid. Ik word gewassen, gekleed en in bed gestopt door verplegers die voor mij vreemden zijn."

De Brit wilde daarom een einde aan zijn leven maken. Zijn probleem: hij kon het niet zelf doen. Zijn echtgenote of artsen om hulp vragen was ook geen optie, omdat dat strafbaar is (zie kader). Nicklinson probeerde in 2012 via het hooggerechtshof euthanasie af te dwingen.

De rechter was zichtbaar geraakt door het pleidooi van Nicklinson, maar zei tegelijkertijd dat "in dit soort kwesties alleen het parlement de wet kan veranderen". De teleurstelling was zo groot, dat Nicklinson weigerde te eten. Een week later overleed hij aan gevolgen van een longontsteking.

Toch is zijn strijd niet vergeefs geweest. Nicklinson is na zijn dood vaandeldrager gebleven in een campagne die leidde tot verscheidene rechtszaken en inmiddels ook het parlement heeft bereikt. Gisteren opende het Hogerhuis het debat over de Assisted Dying Bill, die euthanasie moet legaliseren. Volgens het voorstel mogen terminale patiënten die minder dan zes maanden te leven hebben hulp van artsen vragen om hun leven te beëindigen. "Doodzieke patiënten krijgen zo de kans een lange en pijnlijke dood te vermijden", aldus Lord Falconer, de initiatiefnemer van de wet.

Er bestaat al jarenlang grote maatschappelijke steun voor euthanasie. Uit een reeks opiniepeilingen blijkt dat bijna driekwart van de Britten voor enige vorm van gelegaliseerde euthanasie is. Al komt het traditionele verzet nog altijd van kerkelijke leiders, de meeste gelovigen hebben weinig bezwaar tegen een wettelijke verankering van hulp bij zelfdoding. Uit een recent onderzoek van Lancaster University blijkt dat een ruime meerderheid van Anglicanen (75 procent), joden (70 procent) en katholieken (67 procent) voorstander is.

De voorstanders krijgen sinds kort steun uit onverwachte hoek. The Sun, nu niet bepaald een krant die zich laat betrappen op progressieve en liberale standpunten, is een campagne begonnen voor de legalisering van euthanasie. Meest verrassend was de ommezwaai die de voormalige leider van de Anglicaanse kerk Lord Carey en de bisschop van Buckingham maakten. Zij hebben gezegd het wetsvoorstel te steunen.

Zelfs de Zuid-Afrikaanse bisschop Desmond Tutu heeft zich in het Britse euthanasiedebat gemengd. Hij haalde het voorbeeld aan van zijn grote vriend Nelson Mandela. In Tutu's ogen was het leven van Mandela onnodig verlengd. Hij noemde dat een aanslag op de waardigheid van de voormalige Zuid-Afrikaanse president. "Ik eerbiedig de heiligheid van het leven, maar niet tegen elke prijs."

Desondanks blijft het politieke verzet tegen euthanasie groot en lijkt het huidige wetsvoorstel weinig kans te maken in het parlement. Premier Cameron liet weten dat hij zich blijft verzetten tegen de legalisering van euthanasie, al beloofde hij wel dat hij een debat in het Lagerhuis niet zal tegenhouden. De voorstanders zijn er echter van overtuigd dat het een kwestie van tijd is voordat de wet verandert. De Britten zijn allang om, nu de politiek nog.

undefined

Euthanasie in Groot-Brittannië

Zelfdoding is sinds 1961 niet langer strafbaar in het Verenigd Koninkrijk, maar hulp bij zelfdoding wel. Artsen en familieleden die doodzieke Britten helpen hun leven te beëindigen, kunnen rekenen op een gevangenisstraf van veertien jaar. Tientallen terminale patiënten reizen daarom naar de Dignitas-kliniek in Zwitserland, waar ze met een dodelijke injectie een einde aan hun leven maken. Dat was lange tijd wel een grijs gebied voor de Britse justitie. Kunnen bijvoorbeeld familieleden die meereizen naar Zwitserland vervolgd worden bij terugkomst in Groot-Brittannië? Verschillende rechtszaken hebben inmiddels de randen van de wet opgerekt. In nieuwe richtlijnen van het Britse Openbaar Ministerie staat nu vast dat de meereizende familieleden onder bepaalde voorwaarden niet vervolgd worden. Rechtszaken die de legalisering van euthanasie in eigen land willen afdwingen, hebben echter tot niets geleid. De rechters van het hooggerechtshof riepen vorige maand het parlement op de kwestie niet langer over te laten aan de rechtbanken, maar zelf een wijziging van de wet te overwegen.

undefined

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2021 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden