Britten verleiden China over rug van kunstenaar

Ai Weiwei krijgt geen langdurig visum wegens 'verzwijgen van criminele vervolging'

Twintig dagen in het Verenigd Koninkrijk. Meer tijd krijgt de beroemde Chinese kunstenaar en dissident Ai Weiwei niet in Groot-Brittannië. Zijn visumaanvraag voor zes maanden is gisteren geweigerd. Reden? Volgens de Britse ambassade in China heeft Ai in zijn visumaanvraag gelogen over zijn criminele vervolging in zijn vaderland.

"Het is een kwestie van algemene kennis dat u eerder crimineel vervolgd bent in China, en u heeft dit niet aangegeven in uw aanvraag", schrijft een medewerker van de Britse ambassade in Peking in een brief aan Ai die de kunstenaar online plaatste. "Bij wijze van uitzondering is besloten u wel een visum te verlenen voor de door u aangegeven data van uw bezoek aan het Verenigd Koninkrijk."

Dat betekent dat Ai alleen welkom is tussen 9 en 29 september om een tentoonstelling van zijn werk in de Londense Royal Academy of Arts bij te wonen. De 57-jarige conceptueel kunstenaar vindt die beslissing een "ontkenning van zijn rechten als normale burger".

In 2011 werd Ai 81 dagen vastgezet na beschuldiging van bigamie en belastingontduiking, maar tot een formele aanklacht of veroordeling kwam het nooit. Na drie maanden werd de uitgesproken criticus van de Chinese regering plots vrijgelaten. Zijn paspoort bleef in handen van de Chinese autoriteiten. Tot vorige week, toen hij plots na vier jaar zijn reisdocument weer terugkreeg.

Voor Ai betekent dat eindelijk weer reizen. Naar München om zijn zoontje te bezoeken, en naar Londen voor zijn kunst. De Britse weigering hem een langdurig visum te verlenen verrast dan ook velen.

Ondanks de stevige ontkenning van Britse zijde lijkt het een poging de Chinezen te verleiden. Dat is nodig sinds de ontmoeting in 2012 van de Britse premier David Cameron met de in ballingschap levende Dalai Lama. De Chinezen waren openlijk teleurgesteld, vonden het kwetsend voor alle Chinezen en zeiden dat het de relatie tussen China en Groot-Brittannië ernstig had beschadigd.

Sindsdien doet Cameron van alles om de relatie te herstellen. Tijdens een later bezoek aan China nam de leider van de Conservatieven afstand van de Dalai Lama door te zeggen "die pagina te hebben omgeslagen". Recent trad Groot-Brittannië - tot verbazing en woede van onder andere de VS en Japan - toe tot China's Asian Infrastructure Investment Bank, een soort Aziatische Wereldbank.

Daarnaast staat in oktober het eerste officiële staatsbezoek van de Chinese president Xi Jinping aan Groot-Brittannië op de agenda. Door Ai's 6-maandenvisum te weigeren, zorgen de Britten ervoor dat beide heren niet op hetzelfde moment in het land zijn. De angst voor een grootschalige anti-China-demonstratie in Londen met Ai als potentiële aanvoerder is blijkbaar groot.

Zijn de diplomatieke banden en handelsbelangen tussen Groot-Brittannië en China belangrijker dan mensenrechten? Ai Weiwei meent van wel. "Het is een keuze om aan de kant te staan van die mensen die het lijden van mensenrechtenverdedigers veroorzaken", schrijft hij op zijn Instagram-account.

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden