BrexitNederbritten

Britten in Nederland moeten aan de bak voor een verblijfsvergunning

Britse Europarlementariërs namen woensdag afscheid van Brussel. Beeld EPA

Zo’n 45 000 Britten in Nederland krijgen volgende week post van de Immigratie en Naturalisatiedienst. Zij moeten een verblijfsvergunning aanvragen.

Groot-Brittannië was koud drie jaar lid van de Europese Unie toen Martin Shaw (nu 79 jaar) in 1977 voor de liefde naar Nederland kwam. Meer dan veertig jaar later kreeg hij een brief van de Immigratie- en Naturalisatiedienst. Of hij een verblijfsvergunning wilde regelen. “Die heb ik ooit gehad, maar was eigenlijk niet nodig. Dus had ik hem laten verlopen”, zegt Shaw. Hij vertelt hoe hij zich in het begin jaarlijks op het politiebureau moest melden, vijf jaar lang.

Shaw regelde zijn nieuwe verblijfsvergunning vorig jaar mei. In Nederland wonen, werken of studeren zo’n 45.000 Britten als Shaw, van wie de meesten geen Nederlands paspoort hebben. Bij hen ploft vanaf vrijdag, als Groot-Brittannië afscheid neemt van de EU, opnieuw een brief op de mat. Wie zijn verblijfsvergunning nog niet geregeld heeft, moet de komende maanden aan de bak.

Britse Europarlementariërs namen woensdag afscheid van Brussel. Beeld EPA

Extra centrum

De IND is klaar voor de operatie. In ­Almere is een extra centrum geopend om alle aanvragen voor verblijfsvergunningen af te handelen. Ook bij de gewone IND-lokaties en expat-centra kunnen de Britten terecht. “We zitten al voor de tweede keer klaar”, zegt Betty Sieperda, projectleider brexit bij de IND. “Net als vorig jaar, toen een no-deal-vertrek dreigde.”

Begin 2019 was de onrust onder de Nederbritten op z’n grootst, zo bleek destijds uit een enquête van Buitenlandse Zaken. Het Britse Lagerhuis struikelde van stemming naar stemming over de deal die toenmalig ­premier Theresa May met de EU sloot. De IND stuurde daarom begin 2019 voor het eerst alle Britten een brief. Die nam veel vragen weg, al zijn er nog steeds mensen die ‘alle informatieavonden aflopen en de brexit-hulplijn bellen’, zegt Sieperda. Logisch, volgens haar, want deze mensen ­wonen vaak al hun halve leven hier. “Het zijn onze buren.”

Hoe de groep er precies uitziet, weet de IND niet. Maar uit de (niet representatieve) enquête van het ministerie rijst wel een beeld op. Gemiddeld wonen ze hier 22 jaar, zijn ze hoogopgeleid (71 procent) en wonen en werken ze in de Randstad. Twee op de drie hebben een partner, die in 40 procent van de gevallen Nederlands is. Een op de drie heeft kinderen, een kwart is alleenstaand.

De onrust leidde er ook toe dat het aantal naturalisaties piekte in die januarimaand van 2019, met 80 aanvragen. Nog altijd stijgt dit aantal van jaar tot jaar, van 100 in heel 2016, het jaar van het brexit-referendum, tot 410 vorig jaar. Niet veel op het grote geheel, maar toch een signaal.

De komende elf maanden verwacht Sieperda slechts een enkel lastig geval. “Als je bijvoorbeeld hier geen enkele economische of familiebinding hebt, of al heel lang een vorm van uitkering ontvangt. Dan moet je aantonen dat je hier mag blijven.” De IND denkt niet dat veel Britten vanwege brexit zullen terugkeren, integendeel. De groep vertrekkers is al jaren kleiner dan de groep van enkele duizenden Britten die Nederland jaarlijks binnenkomt. Die laatste groep groeit zelfs, mede omdat grote bedrijven hier hun Europese filiaal vestigen, of verhuizen zoals het Europees Geneesmiddelenbureau dat eerst in Londen zat.

Onzeker is welke regels zullen gelden voor Britten die na de definitieve brexit in Nederland arriveren. Dat hangt van de onderhandelingen af die vanaf nu beginnen. Omdat Groot-Brittannië zelf juist af wilde van het vrij verkeer van personen binnen de EU, is het waarschijnlijk dat nieuwkomers worden gezien als ‘derdelanders’.

Alleen stemmen mag niet

Shaw is in ieder geval blij dat hij hier woont, met een gloednieuw verblijfs­pasje op zak. Hij heeft nooit overwogen zich tot Nederlander te laten naturaliseren, of een Nederlands paspoort aan te vragen. “Waarom zou ik? Het was niet nodig. Ik heb alle rechten die Nederlanders ook hebben, behalve stemmen voor de Tweede Kamer. En tja, stemmen voor de Europese verkiezingen, dat zal ik voortaan ook niet meer mogen.”

Lees ook: 

Correspondent Groot-Brittannië Tim de Wit: ‘Brexit is een vloek en een zegen gebleken’

Vijf jaar geleden vertrok Tim de Wit naar Londen om daar als correspondent aan de slag te gaan voor de NOS en Trouw. Hij had toen nooit kunnen vermoeden in wat voor politieke achtbaan hij zou belanden. “Er zijn echt wel momenten geweest dat ik dacht: houdt het nou nooit op?”

De EU-burgers in Engeland voelen hoe hard de brexit is

Zo’n drie miljoen EU-burgers die in het Verenigd Koninkrijk wonen, moesten actie ondernemen om na de brexit te mogen blijven. Ze vrezen dat ze zich nooit meer zo veilig zullen voelen als voorheen.

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden