Britten fileren Europese grondwet

AMSTERDAM - De kladversie van een Europese grondwet die de Conventie onder leiding van Valéry Giscard d'Estaing heeft gemaakt, is door de Britten naar de prullenbak verwezen.

Belangrijkste boosdoener is het woord 'federaal' in het eerste van de vijftien artikelen van de grondwet. Hoewel hetzelfde artikel bepaalt dat de unie 'de nationale identiteiten van de lidstaten respecteert', zegt het ook dat 'zekere gemeenschappelijke zaken op federale basis' worden geregeld. Met name de Britten en de Denen zien daarmee hun nationale onafhankelijkheid in gevaar komen.

,,Je zou denken dat de mensen die dit hebben opgesteld naar een heel andere conventie zijn geweest'', zegt de Britse minister voor Wales, Peter Hain, die namens de regering deelneemt in de Conventie. Hij vindt dat de eerste versie van de grondwet indruist tegen wat Londen voor ogen staat. Maar alles zal goed komen voor de Britten, meent Hain. ,,Wij hebben er absoluut vertrouwen in dat uiteindelijk onze ideeën het zullen winnen.''

Dat geloven Britse eurosceptici absoluut niet. Zo gromde David Heathcote-Amery, die namens de Britse Conservatieven aan de Conventie deelneemt, dat ,,de EU nog ondemocratischer dreigt te worden dan ze al is.''

Deense geloofsgenoten sloten zich daarbij aan. De conservatieve europarlementariër Jens-Peter Bonde, notoir euroscepticus, viel onder meer over het voorstel dat inwoners van lidstaten straks zowel burgers van de Unie als van hun eigen land zullen zijn. ,,Deze plannen zijn een eenrichtingsweg naar een EU-superstaat. Dit gaat veel verder dan de integratie die bijvoorbeeld de Verenigde Staten kennen.''

De Europese zwaargewichten Frankrijk en Duitsland geven de eerste poging voor een Europese grondwet meer krediet. Frankrijk wil de artikelen eerst beter bestuderen, Duitsland liet weten 'redelijk tevreden' te zijn over de manier waarop de verhoudingen tussen de nationale staten en de unie zijn weergegeven. De Nederlandse CDA-europarlementariër Hanja Maij-Weggen, lid van de Conventie, betreurt het dat de tekst niet specifiek meldt dat Europa steeds nauwer samenwerkt.

Giscard zei gisteren wel te willen dat de Europese Conventie haar nek gaat uitsteken voor een gemeenschappelijk buitenlands beleid. Anders, zo zei hij gisteren tijdens een bijeenkomst over Irak, dreigt het forum haar geloofwaardigheid te verliezen. Een Europees buitenlands beleid van de Unie is volgens hem bittere noodzaak. De leden van de conventie moeten volgens Giscard de komende tijd de gebeurtenissen rond Irak op de voet volgen, om daar vervolgens hun conclusies uit te trekken voor de toekomst.

In de ontwerpartikelen voor de grondwet wordt de bestaande samenwerking tussen regeringen op het vlak van het buitenlands- en veiligheidsbeleid voorlopig als het hoogst haalbare gezien. De politieke wil voor een Europees buitenlands beleid ontbreekt.

De Belgische ondervoorzitter van de conventie Dehaene zei te hopen dat de negatieve ervaringen, zoals bijvoorbeeld in de crisis rond Irak, Europa aanmoedigen om de zaken beter aan te pakken. De conventie kan volgens Dehaene weinig meer doen dan instrumenten en procedures voorstellen.

Veel debat valt nog te verwachten over het tweede artikel, dat ingaat op de normen en waarden binnen de EU, maar geen directe verwijzing bevat naar God of religie. Giscard heeft naar Frans en Scandinavisch model gekozen voor de scheiding van kerk en staat, maar dat valt niet overal in goede aarde.

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2021 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden