Britta Hosman wil te veel tegelijk

Na twee delen 'Het Duitsland van mijn moeder' ben ik het spoor een beetje bijster. Wat wil VPRO-programmamaakster Britta Hosman ons vertellen? Veel. Ik denk eerlijk gezegd te veel. Hosman probeert een familiekroniek te verbinden met de geschiedenis van heel naoorlogs Duitsland, en daarbij tevens een parallel te trekken met de huidige vluchtelingencrisis en het ruimhartige asielbeleid van Angela Merkel. En, oh ja, ook het slachtofferschap van Duitsers komt nog om de hoek kijken. Ze waren niet alleen daders tijdens WO II.

Hosman zal zelf het verhaal wel goed in haar hoofd hebben, maar ze krijgt het niet in óns hoofd. Ze rent te hard, hijgend ga je haar achterna, af en toe terugspoelend om de draad weer op te pakken. Met wie praat ze hier, waar gaat het over, wat is de relatie met haar eigen familiegeschiedenis? Er is te weinig focus.

Op zich lijkt de historie van haar voorouders geschikt voor een documentairereeks. Gegoede lieden, naar het schijnt, met een landgoed in het Oost-Pruisische Kringitten, toen Duits grondgebied. "Een wereld van bontjassen, gestreken witte blouses, porseleinen servies en zilveren bestek", vertelde Hosman. Na een lange zoektocht vond ze slechts een serviesscherf terug.

Hosmans voorouders vluchtten begin 1945 voor de Sovjet-'bevrijders' richting westen. De aanhalingstekens staan er niet voor niets. "Alles wat op twee benen liep, werd door de Russen verkracht, alles werd geroofd, de soldaten hadden de vrije hand", hoorden we van de Poolse tolk Sasha. De familie probeerde te ontkomen met het Duitse cruiseschip Wilhelm Gustloff, maar dat mislukte. Gelukkig maar, want het vaartuig werd door de Russen tot zinken gebracht, met 9000 doden tot gevolg. De familie koos uiteindelijk een ander schip en meerde af in Dantzig. Op zo'n moment zit je op het puntje van je stoel.

Maar helaas, dat duurt niet lang. Al snel wordt weer een geforceerde overeenkomst gezocht met het Rusland van Poetin. "Heb jij je vrienden in Moskou zien veranderen?" vraagt Hosman aan Sasha. Een 'link' die voor mij uit de lucht kwam vallen. Waarom beperkt Hosman zich niet tot de eigen familiegeschiedenis? Die is weliswaar niet urgent, maar boeiend genoeg. Het lijkt of Hosman de actualiteit er met de haren bij sleept om haar tv-reeks een zweem van noodzakelijkheid te geven.

Nergens voor nodig - we hoeven niet allemaal zo dicht op het nieuws te zitten als Jelle Brandt Corstius - en jammer bovendien. Door de veelheid aan verhaallijnen dreigt de familiekroniek hopeloos te verbrokkelen. Dat heeft deels ook met haperende verteltechniek en slordige montage te maken. Vaak worden verhalen niet goed afgehecht en personages slechts tussen neus en lippen door geïntroduceerd, waardoor je nauwelijks weet met wie we van doen hebben. Zelfs bij Hosmans moeder duurde het even voordat je doorhad dat het om haar moeder ging. Het had ook een tante kunnen zijn. Waarom geen ondertitels?

'Het Duitsland van mijn moeder' houdt te weinig rekening met de kijker. Geïnterviewden komen onvoldoende tot leven, en er zijn niet genoeg signalen om te hopen dat het met de rest van deze serie (nog vier delen) goed zal komen.

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden