Update

Britse vlaggen verbrand bij Iers monument

Ierse politie loopt langs rookbommen die zijn gegooid door de demonstranten.Beeld afp

Voor het eerst in de zestig jaar dat ze koningin is brengt Queen Elizabeth een staatsbezoek aan de Ierse republiek. Het bezoek wordt haar niet door iedereen in dank afgenomen. Vandaag werd er in de hoofdstad Dublin geprotesteerd door zeker honderd Ierse nationalisten.

Het vierdaagse bezoek zou de verzoening tussen de twee volken moeten bezegelen, na eeuwen van gevechten. Maar vandaag werden er bij een monument voor de slachtoffers van de bloedige Ierse onafhankelijkheidsstrijd slogans geroepen tegen het Britse koningshuis en vlaggen verband. Eerder waren er al bommeldingen in Dublin en Londen.

Een bezoek van de Britse vorstin aan het monument, dat voor later dinsdag gepland staat, is een van de meest omstreden onderdelen van het programma van haar vierdaagse staatsbezoek. Samen met de Ierse president Mary McAleese zal ze daar kransen leggen.

De koningin werd ontvangen door de Ierse president Mary McAleese en premier Enda Kenny met een handdruk, maar zonder buiging. Volgens de Britse zender BBC mocht op geen enkele wijze de indruk ontstaan dat er sprake zou zijn van een ontmoeting tussen ,,heerser en onderdaan''. Alleen van Britten en inwoners van de 53 landen van het Gemenebest van Naties wordt echter volgens het protocol een buiging verwacht.

Eerder op de dag had het Ierse leger een bom gecontroleerd opgeblazen. Die werd gevonden in een busje in de Ierse plaats Maynooth, op ongeveer 25 kilometer van Dublin. Later onderzocht de politie ook een pakketje op een tramstation in Dublin, maar dat bleek loos alarm. De dreiging komt volgens de politie van Ierse dissidenten die alle samenwerking met de Britten verafschuwen. De bommelding in Londen uren eerder bleek eveneens loos alarm.


Eindelijk op de thee bij de buren

MAAIKE VEEN | DUBLIN

'Gaat de koningin naar Ierland? Echt? Dat is waanzin! Veel te gevaarlijk. Wie zit daar op haar bezoek te wachten?" Nog geen twee weken geleden zat Amy Bache - Ierse moeder, Engelse vader - met typisch Engelse sponge cake en Pimm's (een traditionele Engelse zomer-cocktail) met haar vriendinnen en dochters thuis in Londen uren voor de buis om de bruiloft van prins William en Kate Middleton te volgen, maar het historische bezoek aan haar buurland was haar geheel ontgaan. De Ieren niet.

Bache kan zich nog goed herinneren hoe een Britse winkelier weigerde tegen haar moeder te spreken na de aanslag van het verboden Ierse Republikeinse Leger (Ira) in Birmingham (1974). Maar dat was toen. Als het nieuws bezonken is, komt ze tot de conlusie dat het staatsbezoek eigenlijk niet zo'n big deal is; de dagen dat Britten in Ierland vijandig werden bejegend en dat Britse winkeliers briefjes in de etalage hadden hangen met 'Personeel gezocht. Geen Ieren' zijn lang voorbij.

Als de koningin vanmiddag in Dublin aankomt, is ze de eerste Britse monarch die de Ierse Republiek sinds de onafhankelijkheid in 1921 bezoekt. Het bezoek wordt door beide landen bestempeld als een historische mijlpaal in de relaties tussen de buurvolken waarin de strijdbijl voor altijd wordt begraven. Dat is al lang gebeurd, zeggen commentatoren, die het symbolische belang van het bezoek bagatelliseren.

"Het zorgt voor een beetje plezier en kleur en wij hopen dat de vrolijke beelden van ons mooie land door haar bezoek en dat van president Obama straks de wereld overgaan", zegt Fergus Finlay, die zich heeft opgeworpen als mogelijke Labour-kandidaat voor de aankomende presidentiële verkiezingen. "Het bezoek is de hoogste tijd. Het had al jaren geleden kunnen plaatsvinden."

"Ik denk niet dat mensen nog anti-Iers of anti-Brits zijn", zegt Cillian McGrattan (33), terwijl hij met de fiets in de hand kijkt hoe een groep van zo'n veertig demonstranten van de linkse republikeinse organisatie Eirigi demonstreren tegen de komst van de koningin. Hun doel was de Garden of Remembrance, het monument voor alle Ierse vrijheidsstrijders in het centrum van Dublin, te bezetten. Daar legt de koningin vandaag, zoals ieder bezoekend staatshoofd, een krans, maar in haar geval is dit gebaar enorm beladen.

De tuin ligt verscholen achter een gelaagd cordon van barricades en politieagenten in fluorescerende vestjes. Maar het zijn niet zozeer deze demonstranten waar politie en leger - in opperste staat van paraatheid gebracht - zich zorgen over maken. De veiligheidsdienst heeft bekende dissidente paramilitairen locaties die de koningin aandoet zien filmen. Ook in Noord-Ierland houdt de politie er ernstig rekening mee dat daar een aanslag wordt beraamd. En gisteren ontving de politie een bommelding voor het centrum van Londen, vermoedelijk van Ierse republikeinse paramilitairen.

'Groot-Brittannië uit Ierland' staat er op de borden die demonstranten zwijgend omhoog houden. Ze zijn veruit in de minderheid vergeleken met alle media die zijn komen kijken. "Sinn Fein (de katholieke republikeinse partij, de politieke tak van de Ira. red.) regeert nu in Noord-Ierland en doet het goed hier in het Zuiden. Er is geen ruimte voor hen", zegt McGrattan. In de Noord-Ierse gedeelde regering noemen de protestantse premier Peter Robertson en zijn plaatsvervanger Martin McGuinness, de voormalige leider van de Ira, elkaar nu zelfs vrienden. En Sinn Fein-leider Gerry Adams die in maart het bezoek nog te vroeg noemde, veranderde dit weekend van toon en sprak over een 'unieke gelegenheid voor wederzijds respect en gelijkwaardigheid van beide kanten'.

"De Britse heerschappij was beroerd, hoewel het niet allemaal slecht was. Maar die eindigde in 1922. Het is eigenlijk opmerkelijk hoe snel de relaties tussen beide landen zich sinds die tijd normaliseerden", zegt Roy Foster, professor Ierse geschiedenis aan de Universiteit van Oxford. De spanningen die er soms over Noord-Ierland waren, worden wel eens overdreven, vindt hij.

Sinds de vredesonderhandelingen tussen beide landen over Noord-Ierland in de jaren negentig hebben de Ieren hun aloude vijandigheid achter zich gelaten, zegt Foster. Na het Goede Vrijdagakkoord in 1998 stemde een overgrote meerderheid van de Ieren in een referendum ervoor om de claim op de zes Noord-Ierse provincies uit de grondwet te halen. "Dat was een erkenning dat een verenigd Ierland niet door geweld, maar alleen met de wil van de mensen kan worden gerealiseerd", zegt pater Sean Healy, directeur van CORI Justice, een katholieke organisatie die zich inzet voor sociale rechtvaardigheid.

De grote symbolische verzoening tussen beiden landen kwam volgens de meeste Ieren bijna tien jaar later, in 2007, toen in Croke Park in Dublin, de tempel van Gaelic football, dé nationale volkssport, voor 80.000 mensen het Ierse rugbyteam tegen de Engelsen speelde. Er zijn weinig plekken heiliger in Ierland. En daar schoot het Britse leger tijdens een Gaelic football-wedstrijd in 1920 veertien toeschouwers dood in een vergeldingsactie. "Ik had niet gedacht dat de koningin naar Croke Park zou gaan", zegt Oliver Kelly (35), terwijl hij de krant in de pub leest en af en toe een blik werpt op de Gaelic football-wedstrijd op televisie. "Het is de juiste stap, maar voor veel ouderen ligt dit nog heel gevoelig. Die dragen die herinneringen nog met zich mee. Ik denk dat dit bezoek een generatie te vroeg komt.

"Niemand wist tot de laatste minuut wat er zou gebeuren als God Save the Queen werd gespeeld", herinnert Kelly zich de rugbywedstrijd. Maar het publiek bleef rustig. "Dat was voor mij een heel emotioneel moment", zegt professor Foster. "Toen werd de geest van het verleden begraven." De Ieren versloegen de Britten vervolgens grandioos.

Tijdens haar bezoek morgen ontmoet de koningin er vertegenwoordigers van de Gaelic Athletic Association (GAA), de enige maatschappelijke pilaar die nog fier overeind staat. "De jonge republiek moest streng vasthouden aan zijn eigen identiteit: nationalisme, de katholieke kerk, de Ierse taal en sporten", zegt pater Healy.

"Onze identiteit wordt niet langer bepaald door het geloof, of het ons voortdurend afzetten tegen het Verenigd Koninkrijk. Wij zijn nu veel zelfverzekerder over onze identiteit. Ook de houding van de Britten tegenover ons is veranderd." Ieren zijn prominent vertegenwoordigd in allerlei sectoren van de maatschappij. Of het nu om bekende tv-presentatoren en komieken gaat, advocaten of bestuursvoorzitters. De meeste Ieren hebben familieleden die wonen en werken in hun buurland.

De GAA, eind negentiende eeuw opgericht om de Ierse traditionele sporten te promoten en de import van vooral Engelse sporten tegen te gaan, verbood zijn leden om zelfs maar naar voetbal of rugby te kijken. Nu hebben Britse voetbalteams vele Ierse fans. Het speelverbod bestaat al lang niet meer en de GAA heeft zich geleidelijk van een bolwerk van republikeins nationalisme gemoderniseerd tot bruggenbouwer. In 2001 hief de GAA het verbod op voor leden van de Noord-Ierse politie en het leger om lid te worden. De in april door dissidente paramilitairen vermoorde katholieke Noord-Ierse politieagent Ronan Kerr speelde voor zijn lokale GAA-team. Tijdens zijn begrafenis droegen zijn teamleden zijn kist om die vervolgens over te schuiven op de schouders van zijn collega-politieagenten. Fintan O'Tool, een bekende Ierse journalist en schrijver: "Dat was een beeld dat krachtiger is dan dat het bezoek van de koningin aan Croke Park zal opleveren."

"We hebben veel gedeelde tradities", zegt Foster. "De retoriek van diehard-nationalisten kan dit niet verbergen."

Het staatsbezoek

Tijdens het vierdaagse staatsbezoek - ongewoon lang - gaat de koningin met bezoeken aan oorlogsmonumenten gevoeligheden niet uit de weg. Daarnaast wordt ze ondergedompeld in Ierse cultuur. Net als vrijwel iedere toerist bezoekt ze onder meer de Guinness-brouwerij, en de rots can Cashel in County Tipperary ten westen van Dublin, sinds de zevende eeuwde traditionele zetel van de koningen van Munster op een groep kalksteenrotsen. De Ierse beschermheilige St Patrick zou er geweest zijn. Natuurlijk staat er ook Ierse dans en muziek op het programma tijdens een speciaal concert. En uiteraard de nationale paardenfokkerij - paarden zijn de belangrijkste liefhebberij van de koningin.

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden