Britse spionnen: Glasvezelkabels aftappen gaat te ver

MI5 uit kritiek op zusterorganisatie die enorme hoeveelheid e-mails onderschept

LONDEN - De Britse geheime dienst MI5 heeft in 2008 al bezwaren geuit over de spionageactiviteiten van haar zusterdienst, de Government Communications Headquarters (GCHQ). Ook vanuit het buitenland is er kritiek. De Duitse minister van justitie vergelijkt de praktijken van GCHQ met een 'nachtmerriescenario uit een Hollywood-film'. Zij heeft Londen om opheldering gevraagd.

De Britse krant The Guardian onthulde afgelopen weekend dat GCHQ een spionageprogramma uitvoert onder de codenaam 'Tempora'. De inlichtingendienst verzamelt ongekende hoeveelheden informatie van burgers en bedrijven uit de hele wereld door rechtstreeks trans-Atlantische glasvezelkabels af te tappen. Dat blijkt uit geheime documenten die de Amerikaanse klokkenluider Edward Snowden heeft doorgespeeld aan The Guardian.

Toen de GCHQ in 2008 'Tempora' opzette, protesteerde de MI5 tegen de immense reikwijdte van het project, zo verklaart een anonieme medewerker van de Britse inlichtingendiensten tegenover The Guardian. "We hadden het gevoel dat we met sommige delen van het programma te ver gingen. Medewerkers van MI5 klaagden dat dit een te grote impact had op burgerrechten. We hadden allemaal onze bedenkingen."

GCHQ is verantwoordelijk voor het onderscheppen van berichten via het internet- of telefoonverkeer. De organisatie bestaat al sinds 1946 en hield zich aanvankelijk bezig met het afluisteren van analoge telefoonverbindingen en communicatie via de ether en satellieten. De laatste jaren richt GCHQ zich meer op het digitale dataverkeer. Volgens geheime documenten die Snowden gelekt heeft, is 'Tempora' al achttien maanden operationeel.

Het Verenigd Koninkrijk is een belangrijk knooppunt in het internationale data- en telefoonverkeer. Veel van de trans-Atlantische glasvezelkabels komen in Groot-Brittannië aan land en volgens de Guardian tapt GCHQ minstens 200 kabels af. Het is niet duidelijk of daartoe ook kabels horen die tussen Nederland en Groot-Brittannië liggen. De bedrijven die de kabels hebben neergelegd, zijn op de hoogte van de afluisterpraktijken, maar de Britse regering heeft ze tot absolute geheimhouding verplicht.

'Tempora' geeft de Britse inlichtingendiensten ongekende mogelijkheden. Uit de gelekte documenten blijkt dat de Britten elke dag de gegevens van 600 miljoen telefoongesprekken opslaan. De inhoud van die gesprekken wordt voor drie dagen bewaard en de metadata worden dertig dagen opgeslagen. Metadata zijn gegevens waarmee je kunt zien wie met wie belt, op welk tijdstip en vanaf welke locatie.

Daarnaast onderschept GCHQ elke dag kolossale hoeveelheden digitale gegevens, zoals e-mails, chatberichten en communicatie via sociale media. In potentie kan de inlichtingendienst 21 miljoen gigabyte per dag aan gegevens opslaan. Om een idee te geven hoeveel dat is: neem de British Library die met 14 miljoen boeken een van de grootste bibliotheken ter wereld is. Vermenigvuldig al die gegevens met een factor 200 en dan heb de hoeveelheid informatie die de Britten elke dag kunnen bewaren.

GCHQ deelt al die gegevens met haar Amerikaanse tegenhanger, de National Security Agency (NSA). In Cheltenham, het hoofdkwartier van GCHQ, analyseert een team van 250 NSA-medewerkers en 300 GCHQ-medewerkers alle informatie. De inlichtingendiensten gebruiken de gegevens om internationale misdaad, het witwassen van geld en terrorisme te bestrijden.

Edward Snowden onthulde eerder deze maand dat de NSA een vergelijkbaar programma draait onder de codenaam Prism.

Het grote verschil met de Britse operatie is dat de Amerikanen alleen metadata verzamelen en afhankelijk zijn van de data-opslag van bedrijven als Facebook, Google en Microsoft, terwijl de Britten rechtstreeks internet- en telefoonverkeer tappen via de glasvezelkabels. Snowden zegt dan ook dat de operatie van GCHQ 'nog veel erger' is dan Prism.

De Britse regering heeft nog niet gereageerd op de onthullingen. Douglas Alexander, de buitenlandwoordvoerder van oppositiepartij Labour, wil dat het parlement meer controlebevoegdheden krijgt over de inlichtingendiensten.

undefined

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2021 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden